
Rosalind Franklin
Zdjęcie 51 i podwójna helisa
✦ Potwierdzone
Jedno zdjęcie z jej laboratorium pokazało kształt DNA. Zobaczyli je inni, bez jej wiedzy, i to oni dostali Nagrodę Nobla.
Kto: Rosalind Franklin · Kiedy: 1951–1958 · Gdzie: King's College London
Opowieść
Rosalind Franklin była chemiczką i mistrzynią krystalografii rentgenowskiej. W czasie wojny badała pory w węglu, co pomogło w produkcji masek gazowych i dało jej doktorat w Cambridge.
W 1951 roku trafiła do King's College w Londynie, by badać DNA. Z doktorantem Raymondem Goslingiem robiła zdjęcia rentgenowskie włókien DNA. Najsłynniejsze z nich, zdjęcie 51, pokazuje wyraźny krzyż, znak helisy.
Na początku 1953 roku Maurice Wilkins pokazał to zdjęcie Jamesowi Watsonowi bez zgody Franklin. Watson i Crick korzystali też z jej danych z raportu. Wkrótce ogłosili model podwójnej helisy. W tym samym numerze Nature ukazał się artykuł Franklin i Goslinga.
Franklin przeszła do badania wirusów, w tym wirusa mozaiki tytoniu. Zmarła na raka jajnika w 1958 roku, mając 37 lat. W 1962 roku Nobla dostali Watson, Crick i Wilkins. Nagrody nie przyznaje się pośmiertnie.
Jak to działa
- Promienie X: Promienie rentgenowskie przechodzą przez włókno DNA i rozpraszają się na regularnie ułożonych atomach.
- Wzór na kliszy: Na kliszy powstaje wzór plam. Krzyż w kształcie litery X oznacza spiralę.
- Odczyt: Z odległości plam można policzyć skok spirali i jej szerokość. To dało liczby potrzebne do modelu.
Sprawdź sam
- Cień sprężyny: Wyjmij sprężynę z długopisu i oświetl ją latarką z boku na ścianę. Cień to zygzak. Spirala zawsze daje taki wzór, a w rentgenie krzyż.
- Firanka i latarnia: Wieczorem popatrz na daleką latarnię przez gęstą firankę albo materiał parasola. Zobaczysz krzyż ze świateł. Regularna siatka rozprasza światło, tak jak DNA promienie X.
- Helisa z drutu: Owiń dwa kolorowe druciki wokół ołówka, zsuń je i rozciągnij. Masz model podwójnej helisy. Policz, ile zwojów mieści się na 10 centymetrach.
Co wiadomo na pewno
Zdjęcie 51 i dane Franklin były kluczowe dla modelu podwójnej helisy z 1953 roku. Historycy coraz wyraźniej uznają ją za równorzędną współodkrywczynię struktury DNA.