
Wóz pancerny
Czołg z drewna, z zagadkowym błędem w kołach
◐ Badane
Drewniany żółw z armatami dookoła, poruszany korbami przez ośmiu ludzi w środku. Ale na szkicu koła kręcą się w przeciwne strony.
Kto: Leonardo da Vinci · Kiedy: 1487 · Gdzie: Mediolan, dla Ludovica Sforzy
Sprawdzono: W 2010 roku brytyjska telewizja zbudowała go w skali 1:1. Ruszył dopiero po poprawieniu przekładni.
Szkic Leonarda i Rekonstrukcja
Stożkowy pancerz z wieżyczką obserwacyjną, armaty dookoła i przekładnie z korbami w środku.
Pełnowymiarowy wóz pancerny z drewna według szkicu.
Opowieść
Leonardo pisał do księcia Mediolanu, że zrobi „wozy kryte, bezpieczne i nie do zdobycia”, które wjadą w szeregi wroga z armatami.
Rysunek pokazuje pancerz jak skorupa żółwia, wzmocniony metalowymi płytami. W środku ludzie kręcą korbami, które przez koła zębate napędzają cztery koła.
Jest tylko jeden problem: przekładnie na szkicu sprawiają, że przednie i tylne koła kręcą się w przeciwne strony. Wóz stałby w miejscu.
Jak to działa
- Przekładnie: Korby kręcą koła zębate, a te koła wozu. To ta sama idea co w rowerze.
- Błąd celowy?: Niektórzy badacze sądzą, że Leonardo, który nie lubił wojny, celowo wprowadził błąd, żeby nikt nie zbudował maszyny bez niego.
- Za ciężki: Ośmiu ludzi z trudem ruszyłoby ważący wiele ton wóz po prawdziwym polu. Konie w środku by się nie zmieściły.
Sprawdź sam
- Znajdź błąd Leonarda: Złóż z klocków dwa koła zębate połączone tak jak na rysunku. Zobaczysz, że przednie i tylne koła kręcą się w przeciwne strony.
- Kulki na stożku: Rzucaj szklanymi kulkami w płaską tekturę i w papierowy stożek. Od stożka kulki odbijają się w bok. Dlatego pancerz był skośny.
- Policz załogę: Spróbuj z kimś pchać wózek z ciężkimi workami po trawie. Policz, ilu ludzi trzeba by w środku, żeby go poruszyć.
Co wiadomo na pewno
Po poprawieniu przekładni wóz jedzie, ale bardzo wolno i tylko po płaskim. Czy błąd był celowy, tego nie wiemy. Prawdziwe czołgi pojawiły się dopiero w 1916 roku, z silnikiem i gąsienicami.