Wejdź do lasu
Chrząszcz, który pije mgłę
Podpatrzone u natury

Chrząszcz, który pije mgłę

Pustynny żuk z Namibu i sieci łowiące wodę z powietrza

◐ Badane

Na jednej z najsuchszych pustyń świata deszcz pada rzadko, ale nad ranem od oceanu nadciąga mgła. Pewien czarny chrząszcz staje na głowie i pije ją z własnych pleców.

Kto: Andrew Parker, Chris Lawrence · Kiedy: 2001–2010 · Gdzie: Pustynia Namib, Namibia

Zobacz ilustrowaną historięzdjęcia, animacje i doświadczenia do zrobienia samemu

Natura i wynalazek

Chrząszcze z Namibu wspinają się o świcie na grzbiet wydmy, ustawiają tyłem do wiatru i unoszą odwłok. Mgła osiada na pokrywach skrzydeł, krople spływają im prosto do pyszczka.

Siatki do łapania mgły w Chile, Peru i Maroku oraz materiały z plamkami, które przyciągają i odpychają wodę na przemian.

Opowieść

Pustynia Namib ciągnie się wzdłuż Atlantyku. Zimny prąd morski sprawia, że prawie nie pada, ale wiele poranków zaczyna się od gęstej mgły znad oceanu.

W 2001 roku Andrew Parker i Chris Lawrence opisali w Nature chrząszcza z rodzaju Stenocara. Jego grzbiet pokrywają guzki, których czubki są gładkie i przyciągają wodę, a doliny między nimi są woskowe i ją odpychają. Krople rosną na czubkach, a potem staczają się po wosku do pyszczka.

Pomysł obiegł świat. Laboratoria zaczęły robić powierzchnie z plamkami przyciągającymi i odpychającymi wodę, a projektanci rysowali wieże i namioty łapiące mgłę.

Ale w 2010 roku szwedzcy badacze Thomas Nørgaard i Marie Dacke sprawdzili kilka gatunków. Okazało się, że na głowie stoi głównie gładki chrząszcz Onymacris unguicularis, a Stenocara tak nie robi. Pokrywy wszystkich badanych były w całości odpychające wodę. Najważniejsza okazała się postawa, a nie guzki.

Siatki do łapania mgły działają naprawdę, ale powstały niezależnie od chrząszcza. W Chile i Maroku dostarczają wiosce wody pitnej z mgły.

Jak to działa

  1. Postawa: Chrząszcz stoi na grzbiecie wydmy z odwłokiem uniesionym pod wiatr. Mgła sama na niego wieje.
  2. Kropla rośnie: Drobne kropelki mgły łączą się na pokrywach w coraz większe krople.
  3. Spływ: Ciężka kropla spływa po pochyłych plecach do pyszczka. Siatka na mgłę działa tak samo: krople zbierają się na włóknach i spływają do rynny.

Śledztwo: fakty i teorie

Udokumentowane

Teorie

Czego nie wiemy: Czy w terenie Stenocara korzysta z mgły w inny sposób niż przez stawanie na głowie. Jak bardzo budowa pokryw pomaga, gdy mgła jest bardzo rzadka.

Sprawdź sam

  1. Mgła ze spryskiwacza: Rozwieś na patyku kawałek drobnej siatki lub firanki i spryskuj ją z boku mgiełką ze spryskiwacza do kwiatów. Podstaw talerzyk i zmierz, ile wody spłynie w pięć minut.
  2. Woskowe plamki: Natrzyj świeczką połowę kartki z bloku technicznego (bez zapalania). Spryskaj kartkę mgiełką. Na woskowej części kropki są okrągłe i staczają się, na czystej wsiąkają.
  3. Poranna rosa: Wczesnym rankiem połóż na trawie plastikową tackę, przechyloną. Sprawdź po godzinie, czy na dnie zebrała się woda z rosy.

Co wiadomo na pewno

Picie mgły przez chrząszcze z Namibu jest pewne, potwierdzone obserwacjami. Teoria, że Stenocara ma specjalne guzki przyciągające wodę (Nature, 2001), została podważona badaniami z 2010 roku: liczy się postawa, a pokrywy były odpychające wodę.

Źródła