
Pierwszy spawany most drogowy
Most bez nitów pod Łowiczem
✦ Potwierdzone
Mosty skręcano tysiącami nitów. Polski profesor kazał je zespawać. W 1929 roku pod Łowiczem stanął pierwszy na świecie spawany most drogowy i przyjeżdżali go oglądać inżynierowie z zagranicy.
Kto: Stefan Bryła · Kiedy: 1928–1929 · Gdzie: Maurzyce koło Łowicza
Opowieść
Stefan Bryła (1886–1943) studiował we Lwowie, Berlinie, Paryżu i Londynie. Pracował na budowach w Europie i Ameryce Północnej. Uczył budowy mostów na Politechnice Lwowskiej, a potem Warszawskiej.
W 1928 roku opracował dla ministerstwa przepisy spawania stalowych konstrukcji budowlanych, pierwsze takie na świecie. Stały się wzorem dla innych krajów.
Rok później nad rzeką Słudwią w Maurzycach oddano most według jego projektu. Spawanie zastąpiło nity, a masa konstrukcji spadła z 70 do 56 ton. Most był też tańszy.
Bryła zaprojektował też spawaną konstrukcję warszawskiego wieżowca Prudential z 1933 roku. W czasie okupacji prowadził tajne nauczanie. Niemcy aresztowali go i rozstrzelali w 1943 roku.
Most w Maurzycach w 1977 roku przesunięto o około 20 metrów i stoi do dziś jako zabytek. W 1995 roku dostał amerykańską nagrodę dla historycznych konstrukcji spawanych.
Jak to działa
- Nity: Dawniej blachy łączono, wiercąc otwory i wbijając w nie rozżarzone nity. Otwory osłabiały blachę, a zakładki dodawały wagi.
- Spaw: Łuk elektryczny topi krawędzie stali i spoiwo. Po ostygnięciu dwie części stają się jednym kawałkiem metalu.
- Lżej i taniej: Bez zakładek i nitów most był o 14 ton lżejszy. Mniej stali to mniejszy koszt i mniejsze obciążenie podpór.
Sprawdź sam
- Most z kartki: Połóż kartkę między dwiema książkami i stawiaj na niej monety. Potem złóż kartkę w harmonijkę i powtórz. Kształt przenosi dużo więcej niż płaska kartka.
- Klej czy spinacz: Połącz dwa patyczki do lodów raz spinaczem biurowym, raz klejem na zakładkę. Naciśnij na środek. Sprawdź, które połączenie jest sztywniejsze.
- Trójkąty: Zbuduj z patyczków i plasteliny kwadrat i trójkąt. Naciśnij róg. Kwadrat się składa, trójkąt trzyma. Dlatego kratownice mostów są z trójkątów.
Co wiadomo na pewno
Most w Maurzycach jest uznawany za pierwszy spawany most drogowy na świecie i jest zabytkiem. Dziś prawie wszystkie stalowe mosty i wieżowce są spawane.