
Koło Besslera
Perpetuum mobile w zamku
☾ Niepotwierdzone
Wielkie koło kręciło się samo przez 54 dni w zaplombowanej komnacie. Potem pokojówka zeznała, co było za ścianą.
Kto: Johann Bessler (Orffyreus) · Kiedy: 1712–1745 · Gdzie: Kassel, Niemcy
Opowieść
Johann Bessler, który kazał nazywać się Orffyreus, budował koła, które miały kręcić się wiecznie, bez wiatru, wody i koni.
W 1717 roku landgraf Karol z Hesji zamknął jego koło w komnacie zamku Weissenstein i zapieczętował drzwi. Po 54 dniach koło wciąż się kręciło. Bessler żądał fortuny za zdradzenie sekretu.
Jego była służąca zeznała, że koło obracali ludzie z sąsiedniego pokoju. Bessler zniszczył koło, a sekret zabrał do grobu.
Jak to miało działać
- Pomysł: Ciężarki przesuwają się tak, by jedna strona koła była zawsze cięższa. Brzmi prosto.
- Pułapka: Gdy policzyć dokładnie, ciężarki po cięższej stronie są bliżej osi. Siły się równoważą i koło staje.
- Zasada: Żadna maszyna nie da więcej energii, niż dostała. To pierwsza zasada termodynamiki.
Sprawdź sam
- Koło z tektury: Zrób z tektury koło z ramionami na zawiasach, z kulką plasteliny na każdym końcu, jak na rysunkach Besslera. Puść je i zobacz, czy samo ruszy.
- Policz ciężarki: Gdy koło stanie, policz ciężarki po lewej i po prawej i zmierz, jak daleko od osi wiszą. Zapisz, czego brakuje do obrotu.
- Własny pomysł: Bessler podobno miał rozwiązanie, którego nikt nie zna. Narysuj własną wersję i opisz ją w odkryciach pod historią.
Co wiadomo na pewno
Za życia Besslera komisje oglądały koło i nie znalazły oszustwa, a później jego służąca zeznała, że kręcili nim ukryci ludzie. Według fizyki perpetuum mobile jest niemożliwe, a od 1775 roku Paryska Akademia Nauk nie przyjmuje takich projektów. Sekret zniknął razem z kołem.