
Mechanizm z Antykithiry
Komputer sprzed dwóch tysięcy lat
✦ Potwierdzone
Poławiacze gąbek wyłowili z wraku zielony kawałek brązu. Po stu latach okazało się, że to najstarszy komputer świata.
Kto: Nieznany grecki mistrz · Kiedy: II–I w. p.n.e. · Gdzie: Grecja
Opowieść
W 1900 roku greccy poławiacze gąbek schronili się przed sztormem przy wyspie Antykithira. Na dnie znaleźli rzymski wrak pełen posągów. Wśród skarbów leżała skorodowana bryła brązu z kółkami zębatymi.
Dopiero tomografia w 2005 roku odsłoniła wnętrze: ponad 30 kół zębatych i tysiące maleńkich napisów.
Urządzenie pokazywało ruch Słońca i Księżyca, fazy Księżyca, przewidywało zaćmienia i odliczało lata do igrzysk olimpijskich. Coś równie skomplikowanego pojawiło się ponownie dopiero w średniowiecznych zegarach astronomicznych.
Jak to działa
- Korbka: Obracało się korbką z boku. Jeden obrót kół oznaczał upływ czasu: dni, miesięcy, lat.
- Koła: Dziesiątki kół zębatych o dobranych liczbach zębów odtwarzały cykle nieba, nawet nierówny bieg Księżyca.
- Tarcze: Z przodu pokazywał położenie Słońca i Księżyca na zodiaku, z tyłu kalendarz i zaćmienia.
Sprawdź sam
- Koła z kartonu: Wytnij dwa koła zębate z kartonu, jedno z 10 zębami, drugie z 20. Obróć duże raz i policz obroty małego. Tak liczyła maszyna z Antykithiry.
- Dziennik księżyca: Przez miesiąc rysuj co noc kształt księżyca. Po około 29,5 dnia faza wraca. Maszyna pokazywała to bez okna.
- Saros: Znajdź daty dwóch zaćmień oddalonych o 18 lat i 11 dni. Starożytni znali ten rytm i wpisali go w tarczę maszyny.
Co wiadomo na pewno
Badania zespołu Antikythera Mechanism Research Project opublikowano w Nature (2006) i Scientific Reports (2021). Fragmenty są w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Atenach.
Dlaczego zaginęło: Nie przetrwał żaden inny egzemplarz ani instrukcja. Wiedza o takich mechanizmach zniknęła na ponad tysiąc lat.