
Kwas ibotenowy i muscymol
trucizny muchomora czerwonego i plamistego
Trucizny muchomora czerwonego i plamistego. Najpierw pobudzają mózg, potem go usypiają: splątanie, majaki i głęboki sen na przemian. Rzadko zabijają dorosłych, ale do szpitala trafia co roku wiele osób.
Zatrucie? Dzwoń 112. Ośrodki toksykologiczne: Kraków 12 64 68 550, Gdańsk 58 682 04 04.
Gdzie występuje
- Muchomor czerwony: cały owocnik
- Muchomor plamisty: zwykle więcej trucizny
Jak działa na organizm
Kwas ibotenowy działa jak „gaz” w mózgu: pobudza komórki nerwowe. Po suszeniu i w ciele część zmienia się w muscymol, który działa jak „hamulec” i usypia.
Dlatego zatruty bywa na zmianę pobudzony i senny, splątany, widzi rzeczy, których nie ma. To nie jest przewidywalne: ilość trucizny w grzybach zmienia się od owocnika do owocnika.
Objawy
- po 30 min – 2 godz.: Zawroty głowy, nudności, wymioty, chwiejny chód jak po alkoholu.
- kilka godzin: Splątanie, pobudzenie, majaki na przemian z głębokim snem, drgawki mięśni.
- po 12–24 godz.: Zwykle mija. Groźniej bywa u dzieci, osób starszych i po połączeniu z alkoholem lub lekami.
Co robić
- Dzwoń 112 albo jedź na SOR.
- Nie zostawiaj tej osoby samej. Ułóż ją na boku, jeśli śpi albo wymiotuje.
- Zabierz resztki grzybów, suszu albo nalewki.
Czego nie robić
- Nie podawaj alkoholu ani leków uspokajających.
- Nie wywołuj wymiotów.
Co robią lekarze
Odtrutki nie ma. Lekarze pilnują oddechu, podają płyny i leki na drgawki i pobudzenie. Większość osób wychodzi ze szpitala po dobie lub dwóch.
Gdy ktoś bierze ją celowo
Muchomor jest modny jako „mikrodawki” i nalewki. Nie ma badań klinicznych, które potwierdzałyby korzyści, a ilość trucizny w grzybach jest nieprzewidywalna. Od maja 2025 r. kwas ibotenowy i muscymol są w Polsce na liście nowych substancji psychoaktywnych, więc produkty z nimi są nielegalne. Jeśli ktoś bliski regularnie po nie sięga, warto zadzwonić po radę.
Gdzie szukać pomocy w Polsce
- Telefon zaufania: uzależnienia: 800 199 990 (codziennie 16–21, bezpłatnie). Rozmowa i adresy poradni dla osób uzależnionych i ich bliskich, bez względu na substancję.
- Centrum Wsparcia w kryzysie: 800 70 2222 (całą dobę, bezpłatnie). Gdy jest bardzo źle i nie wiesz, do kogo się zwrócić.
Mity i fakty
- Mit: Mikrodawki muchomora leczą i są bezpieczne. Fakt: Fałsz. Nie ma na to badań klinicznych, za to są opisy zatruć po suszu i nalewkach.
- Mit: Muchomor czerwony zawsze zabija. Fakt: Fałsz. Zgony dorosłych są rzadkie. Groźnie bywa u dzieci i przy połączeniu z alkoholem. To nadal grzyb trujący.
Warto wiedzieć
Muscymol badano jako lek w neurologii, bo działa na te same miejsca w mózgu co niektóre leki uspokajające. Leku z niego na razie nie ma.