
Kolchicyna
trucizna zimowitu jesiennego
Trucizna zimowitu, którego wiosenne liście łatwo pomylić z czosnkiem niedźwiedzim. Zatrzymuje podział komórek w całym ciele. Nie ma na nią odtrutki, a objawy rozkręcają się przez kilka dni.
Zatrucie? Dzwoń 112. Ośrodki toksykologiczne: Kraków 12 64 68 550, Gdańsk 58 682 04 04.
Gdzie występuje
- Zimowit jesienny: cała roślina, najwięcej w bulwie i nasionach
Jak działa na organizm
Każda komórka, która się dzieli, buduje w środku delikatne „rusztowanie”, po którym rozchodzą się dwie nowe komórki. Kolchicyna rozbiera to rusztowanie.
Najpierw cierpią te części ciała, które odnawiają się najszybciej: wyściółka jelit, szpik kostny, który robi krew, i cebulki włosów. Potem dołączają serce, płuca, nerki i wątroba.
Objawy
- po 2–12 godz.: Bóle brzucha, wymioty, bardzo silna, wodnista biegunka, pieczenie w ustach i gardle.
- 1.–7. dzień: Odwodnienie, spadek ciśnienia, zaburzenia rytmu serca, niewydolność wielu narządów. Szpik przestaje robić krwinki, łatwo o zakażenie.
- po 2–3 tygodniach: U tych, którzy przeżyją, często wypadają włosy. Potem odrastają.
Co robić
- Dzwoń 112 albo jedź na SOR od razu po podejrzeniu, także bez objawów.
- Zabierz resztki liści, cebulek albo potrawy.
- Powiedz lekarzowi, że mogło chodzić o zimowit pomylony z czosnkiem niedźwiedzim.
Czego nie robić
- Nie czekaj, aż biegunka minie sama.
- Nie wywołuj wymiotów.
- Nie podawaj leków przeciwbiegunkowych na własną rękę.
Co robią lekarze
Odtrutki nie ma. Lekarze podają węgiel aktywowany, płyny, leki podtrzymujące serce i krążenie, a gdy szpik słabnie, leki pobudzające go do pracy. Zatrucie bywa śmiertelne, dlatego liczy się każda godzina.
Mity i fakty
- Mit: Zimowit kwitnie jesienią, więc wiosną nie da się go pomylić. Fakt: Fałsz. Wiosną wyrastają jego liście, razem z czosnkiem niedźwiedzim, i to wtedy dochodzi do pomyłek.
- Mit: Gotowanie albo suszenie niszczy truciznę. Fakt: Fałsz. Kolchicyna zostaje w potrawie, pesto i suszu.
Warto wiedzieć
W ściśle odmierzonych dawkach kolchicyna jest lekiem na dnę moczanową i kilka rzadkich chorób zapalnych. Ogrodnicy używali jej też do tworzenia nowych odmian roślin.