
Co wolno, a czego nie wolno w lesie
Do lasów państwowych możesz wejść bez pytania o zgodę, zbierać grzyby i jagody dla siebie, spacerować i jeździć rowerem. Jest jednak kilka zasad z ustawy o lasach i kodeksu wykroczeń, za których złamanie straż leśna albo policja wystawia mandat. Tu masz je zebrane w jednym miejscu.
Wstęp do lasu
Lasy państwowe są udostępnione dla wszystkich (ustawa o lasach, art. 26). Stały zakaz wstępu obowiązuje na uprawach leśnych do 4 metrów wysokości, na powierzchniach doświadczalnych, w ostojach zwierząt i przy źródłach rzek i potoków. Nadleśniczy może też okresowo zamknąć las, na przykład po wichurze, przy wysokim zagrożeniu pożarowym albo w czasie wycinki. Takie miejsca oznacza się tablicami.
Właściciel lasu prywatnego może zakazać wstępu, jeśli oznaczy las tablicą z zakazem.
Aktualna mapa zakazów wstępu (Bank Danych o Lasach) →
Dzisiejsze zagrożenie pożarowe lasów (Bank Danych o Lasach) →
Grzyby i jagody: ile wolno zebrać
Zbieranie grzybów, jagód i innych płodów runa leśnego na własne potrzeby jest dozwolone bez pozwolenia (ustawa o lasach, art. 27). Ustawa nie podaje limitu w kilogramach. Zbiór na większą skalę, w celach handlowych, wymaga umowy z nadleśnictwem.
W lesie nie wolno niszczyć grzybów ani grzybni (art. 30). Nie kop więc niejadalnych grzybów i nie rozgrzebuj ściółki grabkami.
Park narodowy, rezerwat i grzyby chronione
W parkach narodowych i rezerwatach przyrody nie wolno zbierać grzybów ani roślin, chyba że dyrektor parku wyznaczy do tego miejsca (ustawa o ochronie przyrody, art. 15). Granice rezerwatów i parków są oznaczone tablicami.
Część gatunków grzybów jest pod ochroną, na przykład smardze, borowik królewski, borowik szatański czy soplówka jeżowata. Listę ustala rozporządzenie ministra środowiska z 2014 roku w sprawie ochrony gatunkowej grzybów. W atlasie GrzyboMaps gatunki chronione mają przy nazwie wyraźną informację.
Sprzedaż grzybów
Grzyby leśne możesz sprzedawać tylko z atestem grzyboznawcy, który potwierdza, że są jadalne. Tak mówi rozporządzenie ministra zdrowia z 2011 roku w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu. Sprzedaż przy drodze bez atestu to wykroczenie, a przede wszystkim ryzyko dla kupującego.
Ognisko i grill
W lesie i w odległości do 100 metrów od jego granicy nie wolno rozpalać ognia poza miejscami wyznaczonymi przez nadleśniczego albo właściciela lasu. Nie wolno też używać otwartego płomienia (ustawa o lasach, art. 30). Wyznaczone miejsca na ognisko znajdziesz przy wiatach i polach biwakowych nadleśnictw. Za ognisko w niedozwolonym miejscu grozi mandat (kodeks wykroczeń, art. 82). Gdy zagrożenie pożarowe jest wysokie, nie zapalaj nawet papierosa.
Nocleg w lesie
Od 2021 roku w każdym nadleśnictwie są obszary programu „Zanocuj w lesie”. Możesz tam spać w hamaku, pod tarpem albo w namiocie bez pytania o zgodę: najwyżej 2 noce z rzędu i w grupie do 9 osób. Większa grupa albo dłuższy pobyt wymaga wcześniejszego zgłoszenia mailem do nadleśnictwa. Ognisk w tych obszarach palić nie wolno.
Pies w lesie
W lesie nie wolno puszczać psa luzem (ustawa o lasach, art. 30; kodeks wykroczeń, art. 166). Chodzi o zwierzęta: pies goniący sarnę albo młode zwierzęta potrafi je zabić albo wypłoszyć z ostoi. Długa smycz albo linka to najprostsze rozwiązanie.
Samochód, quad, rower, koń
Samochodem, motocyklem i quadem wolno jechać w lesie tylko drogami publicznymi i drogami leśnymi oznaczonymi znakiem, który na to pozwala (ustawa o lasach, art. 29). Szlaban albo znak zakazu oznacza drogę wyłącznie dla służb leśnych. Rower nie jest pojazdem silnikowym, ale jazda na przełaj przez uprawy i młodniki szkodzi lasowi. Konno wolno jeździć tylko szlakami i drogami wyznaczonymi przez nadleśniczego.
Drewno, chrust, mech i śmieci
Drewno, także leżące gałęzie, należy do właściciela lasu. Zbieranie chrustu na opał wymaga zgody nadleśnictwa i zwykle drobnej opłaty. Zostawianie śmieci w lesie to wykroczenie, a za wyrzucenie gruzu czy opon sprawa może trafić do sądu.
Kto pilnuje i ile to kosztuje
Mandaty w lesie wystawia straż leśna, policja i straż parku narodowego. Wysokość zależy od wykroczenia, a w poważniejszych sprawach o karze decyduje sąd. Zamiast zapamiętywać kwoty, najprościej trzymać się trzech zasad: bez ognia, pies na smyczy, auto na drodze publicznej.
Pytania i odpowiedzi
Ile grzybów można zebrać w lesie?
Na własne potrzeby ustawa o lasach nie podaje limitu. Zbieranie na sprzedaż w dużych ilościach z lasów państwowych wymaga umowy z nadleśnictwem, a sprzedaż grzybów atestu grzyboznawcy.
Czy można zbierać grzyby w parku narodowym?
Nie, chyba że dyrektor parku wyznaczył do tego specjalne miejsca. Tak samo jest w rezerwatach przyrody.
Czy można palić ognisko w lesie?
Tylko w miejscach wyznaczonych przez nadleśniczego albo właściciela lasu. Zakaz obowiązuje też do 100 metrów od granicy lasu.
Czy pies może biegać w lesie bez smyczy?
Nie. Puszczanie psa luzem w lesie jest zakazane i grozi mandatem.
Gdzie w Polsce nie wolno zbierać grzybów?
Cenne skarby natury
Nocleg w lesie: „Zanocuj w lesie” krok po kroku
Gdzie sprawdzić grzyby i co zrobić przy zatruciu