
Grzyby · dwie strony
Domowe testy na trujące grzyby
Czy trującego grzyba poznasz po łyżeczce, cebuli albo ślimakach?
Nie. Żaden domowy test nie wykrywa amanityn, trucizny muchomora zielonawego, który odpowiada za większość śmiertelnych zatruć grzybami. Jedyny pewny sposób to dobrze znać gatunek, a w razie wątpliwości oddać grzyba do sanepidu albo go nie jeść.
Co mówi nauka
Trujące i jadalne grzyby rozpoznaje się po cechach gatunku: blaszkach, pierścieniu, bulwie u nasady, kolorze wysypu zarodników. Trucizn nie widać, nie czuć i nie da się ich usunąć gotowaniem.
- Amanityny są odporne: Amanityny z muchomora zielonawego nie rozkładają się przy gotowaniu, smażeniu, suszeniu ani mrożeniu. Wystarczy jeden owocnik, żeby uszkodzić wątrobę dorosłego człowieka.
- Objawy przychodzą późno: Pierwsze objawy pojawiają się zwykle po 6–24 godzinach, gdy trucizna już działa. Potem bywa pozorna poprawa, a wątroba niszczeje dalej. Dlatego „nic mi nie jest po godzinie” nic nie znaczy.
- Smak nie ostrzega: Osoby, które przeżyły zatrucie muchomorem zielonawym, opisywały go jako smaczny, łagodny w smaku.
- Najczęstsza pomyłka: W Polsce do śmiertelnych zatruć dochodzi najczęściej, gdy muchomor zielonawy zostaje pomylony z gąską zielonką, czubajką kanią albo gołąbkami.
Co mówią ludzie
- Srebrna łyżeczka albo cebula ciemnieje przy trującym grzybie (Dowody przeczą). Zwolennicy: To stara, powtarzana z pokolenia na pokolenie metoda. Ludzie widzą, że przy niektórych grzybach srebro czernieje. Dowody: Srebro i cebula ciemnieją od związków siarki, które są w wielu jadalnych grzybach. Amanityny nie reagują ze srebrem. Trujący muchomor zielonawy łyżeczki nie zaczerni.
- Jeśli ślimaki albo zwierzęta go jedzą, to jest jadalny (Dowody przeczą). Zwolennicy: Zwierzęta w lesie wiedzą, co jest dla nich dobre, więc ich ślady powinny być dobrą wskazówką. Dowody: Ślimaki, owady i niektóre ssaki bez szkody jedzą muchomora zielonawego, bo ich organizmy działają inaczej niż nasz. Nadgryziony kapelusz niczego nie dowodzi.
- Długie gotowanie usuwa truciznę (Dowody przeczą). Zwolennicy: Niektóre grzyby, np. olszówkę albo mleczaje, dawniej gotowano i odlewano wodę, a ludzie potem je jedli. Dowody: Amanityny i orellanina (trucizna zasłonaków) wytrzymują gotowanie. Olszówka mimo gotowania może wywołać groźną reakcję odpornościową i dziś uchodzi za trującą.
- Trujące grzyby gorzko smakują albo brzydko pachną (Dowody przeczą). Zwolennicy: Wiele roślin trujących jest gorzkich, więc wydaje się logiczne, że z grzybami jest tak samo. Dowody: Muchomor zielonawy ma podobno łagodny, przyjemny smak. Gorzki goryczak żółciowy z kolei nie jest groźny, tylko psuje potrawę.
Czego nie wiemy
Nie ma ogólnopolskiej, pełnej statystyki zatruć grzybami, bo wiele lżejszych przypadków nigdzie nie trafia. Wciąż bada się, jak najlepiej leczyć zatrucie amanitynami.
Sprawdź sam
- Zrób wysyp zarodników: Połóż kapelusz pieczarki ze sklepu blaszkami w dół na białej i czarnej kartce, przykryj miską na noc. Rano zobaczysz kolor zarodników, jedną z cech, po których grzybiarze odróżniają gatunki.