
Kto odkrył polon i rad?
Maria Skłodowska-Curie i jej mąż Piotr Curie w 1898 roku. Pierwszy pierwiastek nazwali polonem, na cześć Polski, której wtedy nie było na mapie.
Maria badała promieniowanie rudy uranu, smółki uranowej, i zauważyła, że ruda promieniuje mocniej, niż wynikałoby z samego uranu. Wywnioskowała, że kryje się w niej coś nowego. Po miesiącach przerabiania ton rudy w prowizorycznej szopie wyodrębnili z mężem dwa nowe pierwiastki: polon i rad.
To Maria wprowadziła słowo „promieniotwórczość”. Za badania nad nią dostała w 1903 roku Nagrodę Nobla z fizyki, razem z Piotrem Curie i Henrim Becquerelem, a w 1911 roku drugiego Nobla, z chemii. Do dziś jest jedyną osobą nagrodzoną Noblem w dwóch różnych naukach ścisłych.
Nie znano wtedy szkodliwości promieniowania. Jej notatki z tamtych lat są tak radioaktywne, że do dziś przechowuje się je w ołowianych pudłach.
Na dokładkę
Rad w ciemności świeci słabym, niebieskawym światłem. Maria pisała, że wieczorami chodzili z mężem do szopy, żeby popatrzeć na jarzące się probówki, które wyglądały jak światła wróżek. W latach dwudziestych farby z radem malowano tarcze zegarków, żeby świeciły w nocy. Robotnice, które ostrzyły pędzelki ustami, ciężko chorowały, a ich proces w USA zmienił przepisy o bezpieczeństwie pracy.