
Czasznica olbrzymia (purchawka olbrzymia)
Calvatia gigantea
Nazwy ludowe: purchawica olbrzymia, purchawka olbrzymia, bździoch
Jak rozpoznać
- Ogromna kula 20–50 cm (czasem większa), bez trzonu, przyczepiona do ziemi sznurem grzybni.
- Skórka biała, gładka jak zamsz, z wiekiem żółknie i pęka płatami.
- Młoda w środku jednolicie biała i jędrna; dojrzała – oliwkowa, potem pylista (zarodniki).
- Rośnie na łąkach, pastwiskach, w ogrodach i zaroślach, często w tym samym miejscu co rok.
Z bliska
gładka skórkaPowierzchnia
Skórka biała, gładka jak zamsz, z wiekiem żółknie i pęka płatami.
bez trzonuKształt
Ogromna kula 20–50 cm bez trzonu i kapelusza.
sznur grzybniPodstawa
Przyczepiona do ziemi cienkim sznurem grzybni; rośnie na łąkach.
jednolicie białeWnętrze
Młoda w środku jednolicie biała, bez zarysu trzonu i blaszek; dojrzała oliwkowa i pylista.
Zbliżenia to ilustracje AI. Każdą wątpliwość rozstrzyga grzyboznawca lub zielarz, nie zdjęcie.
Gdzie i kiedy rośnie
Żyzne łąki, pastwiska, ogrody, skraje lasów i zarośla nad rzekami. Od czerwca do października.
stylutmarkwimajczelipsiewrzpaźlisgru
Najczęściej pod: brak – łąki, pastwiska, ogrody, zarośla.
Uwaga na sobowtóra
Tęgoskór pospolity. Tęgoskór jest mniejszy, żółtawy z grubą, łuskowatą skórką, a w środku szybko fioletowoczarny. Małe „kule” zawsze przekrój: zarys kapelusza w środku oznacza jajo muchomora.
W kuchni
Obierz ze skórki, pokrój w plastry i usmaż w panierce jak kotlet schabowy; jedz od razu, nie przechowuj.
Dobrze wiedzieć
Jadalna tylko młoda, z miąższem całkowicie białym i jędrnym. Żółtawy, oliwkowy lub pylisty miąższ – nie jeść. Każdą kulę przekrój wzdłuż, by wykluczyć jajo muchomora.
Gdzie w Polsce
Najwięcej notowań w bazie GBIF: wielkopolskie, mazowieckie, pomorskie, zachodniopomorskie, łódzkie.
Przepisy z tym grzybem
Najczęstsze pytania
Czy czasznica olbrzymia jest jadalna?
Warunkowo. Jadalna tylko młoda, z miąższem całkowicie białym i jędrnym. Żółtawy, oliwkowy lub pylisty miąższ – nie jeść. Każdą kulę przekrój wzdłuż, by wykluczyć jajo muchomora.
Kiedy rośnie czasznica olbrzymia?
Czerwiec – październik. Żyzne łąki, pastwiska, ogrody, skraje lasów i zarośla nad rzekami. Od czerwca do października.
Czasznica olbrzymia: z czym łatwo ją pomylić?
Najczęściej z gatunkiem Tęgoskór pospolity. Tęgoskór jest mniejszy, żółtawy z grubą, łuskowatą skórką, a w środku szybko fioletowoczarny. Małe „kule” zawsze przekrój: zarys kapelusza w środku oznacza jajo muchomora.
Gdzie w Polsce rośnie czasznica olbrzymia?
Najwięcej notowań (GBIF): wielkopolskie, mazowieckie, pomorskie, zachodniopomorskie, łódzkie. Najczęściej pod: brak – łąki, pastwiska, ogrody, zarośla.