
Gąska zielonka
Tricholoma equestre
Nazwy ludowe: zielonka, gąska zielona, prośnianka, gąska żółta
Jak rozpoznać
- Kapelusz 4–10 cm, żółtozielony do żółtobrązowego, w środku ciemniejszy, często oblepiony piaskiem.
- Blaszki siarkowożółte, gęste.
- Trzon żółty, krótki, często głęboko schowany w piasku, bez pierścienia.
- Miąższ białawy, zapach mączny.
Z bliska
żółte blaszkiSpód kapelusza
Blaszki siarkowożółte, gęste.
żółtyTrzon
Trzon żółty, krótki, bez pierścienia.
w piaskuNasada trzonu
Trzon często głęboko schowany w piasku.
białawy miąższPrzekrój
Miąższ białawy, zapach mączny. Grzyb trujący.
Zbliżenia to ilustracje AI. Każdą wątpliwość rozstrzyga grzyboznawca lub zielarz, nie zdjęcie.
Gdzie i kiedy rośnie
Piaszczyste bory sosnowe; od września do późnej jesieni, często dopiero po pierwszych przymrozkach.
stylutmarkwimajczelipsiewrzpaźlisgru
Najczęściej pod: sosna.
Uwaga na sobowtóra
Muchomor zielonawy. Muchomor ma białe blaszki, pierścień i bulwę w pochwie u nasady. Zielonka ma żółte blaszki, żółty trzon bez pierścienia i bez pochwy.
Porównanie cecha po cesze: Gąska zielonka czy Muchomor zielonawy?
Porównanie cecha po cesze: Gąska zielonka czy Gąska siarkowa?
Dobrze wiedzieć
Gatunek sporny: w Polsce tradycyjnie zbierany i nadal dopuszczony do obrotu, ale we Francji i w Polsce opisano ciężkie, czasem śmiertelne zatrucia (rabdomioliza) po jedzeniu jej przez kilka dni z rzędu. Niemcy i Francja uznają ją za trującą. Dla bezpieczeństwa oznaczamy ją jako trującą i odradzamy jedzenie.
Gdzie w Polsce
Najwięcej notowań w bazie GBIF: lubuskie, pomorskie, kujawsko-pomorskie, łódzkie, mazowieckie.
Najczęstsze pytania
Czy gąska zielonka jest jadalna?
Nie. To grzyb trujący. Nieznana toksyna uszkadzająca mięśnie szkieletowe i mięsień sercowy (rabdomioliza). Objawy po 24–72 h od kolejnych posiłków: zmęczenie, bóle i osłabienie mięśni, ciemny mocz, nudności, poty; możliwa niewydolność nerek i serca, zgony.
Kiedy rośnie gąska zielonka?
Wrzesień – listopad. Piaszczyste bory sosnowe; od września do późnej jesieni, często dopiero po pierwszych przymrozkach.
Gąska zielonka: z czym łatwo ją pomylić?
Najczęściej z gatunkiem Muchomor zielonawy. Muchomor ma białe blaszki, pierścień i bulwę w pochwie u nasady. Zielonka ma żółte blaszki, żółty trzon bez pierścienia i bez pochwy.
Gdzie w Polsce rośnie gąska zielonka?
Najwięcej notowań (GBIF): lubuskie, pomorskie, kujawsko-pomorskie, łódzkie, mazowieckie. Najczęściej pod: sosna.