
Żywa i martwa woda
baśnie wschodniosłowiańskie
Tak wygląda w Twoim profilu
Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Rzadki artefakt daje 15 pkt w lidze.
W baśniach słowiańskich istnieją dwie cudowne wody: martwa i żywa. Bohaterowie szukają ich za siedmioma górami, a strzegą ich czarownicy, smoki i inne potwory.
Pochodzenie
Żywa i martwa woda to motyw baśni wschodniosłowiańskich, spisanych najpełniej przez Aleksandra Afanasjewa w zbiorze „Narodowe bajki rosyjskie” (1855 do 1863). Pokrewną „Wodę życia” znają też baśnie braci Grimm.
Historia
W baśni o carewiczu Iwanie i szarym wilku bohater, wspierany przez wilka, zdobył Żar-ptaka, konia o złotej grzywie i Helenę Piękną. W drodze powrotnej, gdy spał, napadli na niego zazdrośni bracia, Dymitr i Wasyl. Zabili go, posiekali ciało i zabrali wszystkie skarby, a Helenie kazali milczeć pod groźbą śmierci.
Ciało Iwana leżało w polu przez trzydzieści dni, aż znalazł je szary wilk. Przy zwłokach krążyły kruki. Wilk złapał młodego kruka i zapowiedział jego matce, że rozerwie pisklę, jeśli ta nie przyniesie mu wody martwej i żywej. Kruczyca poleciała za dalekie krainy i wróciła z dwoma flakonami.
Wilk był nieufny. Najpierw rozerwał kruczę na dwoje, polał je martwą wodą, a połówki zrosły się w jedno. Potem polał je żywą wodą i pisklę zerwało się do lotu. Dopiero wtedy wilk tak samo potraktował Iwana. Królewicz wstał i powiedział, że długo spał. „Spałbyś wiecznie, gdyby nie ja”, odparł wilk.
Wody pojawiają się też w baśni o Marii Moriewnie. Kościej Nieśmiertelny posiekał carewicza Iwana, zamknął go w beczce i rzucił w morze. Szwagrowie Iwana, sokół, orzeł i kruk, wyłowili beczkę, przynieśli wodę martwą i żywą i przywrócili go do życia, by mógł znów zmierzyć się z Kościejem.
Jak działa
Najpierw polewa się ciało martwą wodą, która zrasta rany i posiekane członki. Dopiero potem żywa woda przywraca zmarłemu oddech i życie. Tak w baśni o carewiczu Iwanie szary wilk wskrzesił bohatera zabitego przez własnych braci.
Moce
- Woda martwa: Zrasta rany i łączy posiekane ciało, ale nie przywraca oddechu.
- Woda żywa: Użyta po martwej budzi zmarłego do życia, jakby obudził się ze snu.
- Ścisła kolejność: Wody działają tylko razem i zawsze najpierw martwa, potem żywa.
- Strzeżone źródła: Według baśni źródła leżą za siedmioma górami i pilnują ich potwory lub czarownicy, więc zwykle przynoszą je ptaki.
Losy
Źródeł żywej i martwej wody nikt nigdy nie odnalazł, a baśnie celowo umieszczają je „za siedmioma górami”. W kulturze ludowej żywą wodą nazywano też wodę źródlaną czerpaną o świcie, której przypisywano moc uzdrawiania.
W kulturze
Motyw żywej i martwej wody pojawia się w poemacie Puszkina „Rusłan i Ludmiła”, gdzie Finn wskrzesza nimi zabitego Rusłana. Wspomniana baśń o Marii Moriewnie znana jest w Europie z wersji Andrew Langa „Śmierć Kościeja Nieśmiertelnego”.
Ciekawostka
W wersji spisanej przez Aleksandra Afanasjewa wilk zdobył obie wody podstępem. Złapał młodego kruka i wypuścił go dopiero wtedy, gdy matka kruczyca przyniosła mu wodę martwą i żywą.