
Złote runo
mitologia grecka
Tak wygląda w Twoim profilu
Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Legendarny artefakt daje 50 pkt w lidze.
Skóra złotego, skrzydlatego barana Chrysomallosa, zawieszona na dębie w gaju Aresa w Kolchidzie i strzeżona przez smoka. Zdobył je Jazon z Argonautami dzięki pomocy czarodziejki Medei.
Pochodzenie
Runo pochodzi od złotego barana, którego według mitów zesłał na ratunek dzieciom króla Atamasa z Beocji, a w części przekazów był on potomkiem Posejdona. Wyprawę Argonautów zna już Homer, który w „Odysei” nazywa okręt Argo „znanym wszystkim”, najstarszą pełną opowieść zostawił Pindar w IV odzie pytyjskiej (462 r. p.n.e.), a najsłynniejszą Apoloniusz z Rodos w „Argonautykach” (III wiek p.n.e.).
Historia
Wszystko zaczęło się od rodzinnej zbrodni. Ino, macocha Fryksosa i Helle, sfałszowała wyrocznię, tak by dzieci zostały złożone w ofierze dla odwrócenia nieurodzaju. W ostatniej chwili pojawił się złoty baran, wziął rodzeństwo na grzbiet i uniósł je nad morzem na wschód. Helle ześlizgnęła się i utonęła w cieśninie, którą odtąd nazywano Hellespontem.
Fryksos dotarł do Kolchidy nad Morzem Czarnym, złożył barana w ofierze Zeusowi, a jego złotą skórę podarował królowi Ajetesowi. Król zawiesił runo na dębie w gaju Aresa i postawił przy nim smoka, który nigdy nie zamykał oczu. Runo stało się zarazem skarbem i gwarancją władzy Ajetesa.
Pokolenie później król Jolkos Peliasz, bojąc się przepowiedni o człowieku w jednym sandale, wysłał po runo swojego bratanka Jazona, licząc, że ten nie wróci. Jazon zbudował okręt Argo i zebrał najdzielniejszych herosów Grecji: Heraklesa, Orfeusza, Kastora i Polideukesa. Po drodze przepłynęli między zderzającymi się skałami Symplegadami, które po ich przejściu zatrzymały się na zawsze.
Ajetes postawił warunek nie do spełnienia: Jazon musiał zaprząc do pługa ziejące ogniem byki o spiżowych kopytach i zasiać zęby smoka. Z bruzd wyrośli uzbrojeni wojownicy, ale Jazon, za radą Medei, rzucił między nich kamień, a oni wybili się nawzajem. Medea, córka króla zakochana w bohaterze za sprawą Erosa, uśpiła potem smoka ziołami i zaklęciem, a Jazon zdjął runo z dębu.
Ucieczka była krwawa. Według Apoloniusza Jazon zabił w zasadzce brata Medei, Apsyrtosa, w innej wersji to Medea poćwiartowała chłopca, by spowolnić pościg ojca. Złote runo dotarło do Jolkos, ale nie przyniosło szczęścia: Medea podstępem nakłoniła córki Peliasza, by zabiły ojca, a jej związek z Jazonem skończył się w Koryncie tragedią opisaną przez Eurypidesa.
Jak działa
Według mitu złoty baran uniósł w powietrze dzieci króla Atamasa, Fryksosa i Helle, ratując je przed śmiercią. Helle spadła do morza, nazwanego odtąd Hellespontem, a Fryksos złożył barana w ofierze w Kolchidzie. Runa pilnował smok, który nigdy nie zasypiał, więc Medea musiała uśpić go czarami, zanim Jazon zdjął skarb z drzewa.
Moce
- Lot nad morzem: Żywy baran, do którego należało runo, unosił ludzi w powietrzu i przenosił ich nad morzem.
- Znak prawowitej władzy: Posiadanie runa potwierdzało królewskie prawo do tronu, dlatego Peliasz zażądał go od Jazona.
- Strażnik, który nie śpi: Runa pilnował smok bez snu, którego mogła pokonać tylko magia Medei.
- Złoty blask: Według Apoloniusza runo lśniło jak chmura oświetlona promieniami wschodzącego słońca.
- Gwiazdozbiór Barana: Baran trafił na niebo jako gwiazdozbiór Barana, pierwszy znak zodiaku.
Losy
Mity niemal milczą o tym, co stało się z runem po powrocie do Jolkos, więc jego dalsze losy pozostają tajemnicą. Historycy i archeolodzy szukali za to źródła legendy w Gruzji, gdzie złoto wypłukiwano z potoków w owczych skórach. W 1984 r. brytyjski podróżnik Tim Severin przepłynął zrekonstruowaną galerą z Grecji do Gruzji, by sprawdzić, czy wyprawa Argonautów była możliwa.
W kulturze
Film „Jazon i Argonauci” (1963) z animacjami Raya Harryhausena oraz powieść Roberta Gravesa „Złote runo” (1944) to najsłynniejsze współczesne wersje. Order Złotego Runa, założony w 1430 r., istnieje do dziś w gałęzi hiszpańskiej i austriackiej.
Ciekawostka
Grecki geograf Strabon pisał, że w Kolchidzie (dzisiejsza Gruzja) wypłukiwano złoto z górskich potoków za pomocą owczych skór, co może tłumaczyć narodziny mitu. W 1430 r. książę Burgundii Filip Dobry ustanowił na jego cześć Order Złotego Runa.