Wejdź do lasu
Wianek z Nocy Kupały, ilustracja
ilustracja AI
Skarbiec legend · Słowianie

Wianek z Nocy Kupały

obrzędy słowiańskie

Pospolity · 5 pkt
ŚwiatSłowianieMocWróżba miłościDar druidaWróżba z wianka

Tak wygląda w Twoim profilu

Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Pospolity artefakt daje 5 pkt w lidze.

Zobacz animowaną kartę w Skarbcu →

W najkrótszą noc roku dziewczęta plotły wianki z ziół i kwiatów, wkładały w nie zapaloną świecę i puszczały na wodę. Zwyczaj przetrwał do dziś w świętojańskich Wiankach.

Pochodzenie

Wianki puszczane na wodę to część obrzędów Nocy Kupały, święta przesilenia letniego obchodzonego przez Słowian w najkrótszą noc roku. Chrześcijaństwo połączyło je z wigilią św. Jana Chrzciciela (23 czerwca), a w Polsce opisał je już Jan Kochanowski w „Pieśni świętojańskiej o Sobótce” (wyd. 1586).

Historia

Wieczorem przed najkrótszą nocą roku dziewczęta szły na łąki i zbierały zioła, które wtedy miały mieć największą moc: bylicę, dziurawiec, zwany zielem świętojańskim, rumianek, macierzankę i polne kwiaty. Z nich plotły wianki, wplatając w nie wstążki, a często także zapaloną świeczkę lub łuczywo.

Gdy na wzgórzach płonęły sobótki, a młodzież skakała przez ogień, panny schodziły nad rzekę. Każda puszczała swój wianek na wodę i patrzyła, co z nim się stanie. Chłopcy czekali w dole rzeki, czasem w łodziach, czasem wpław, by wyłowić wianek tej, która im się podobała. Kto wyłowił wianek, miał prawo do jej uwagi, a czasem był to początek zalotów.

Z zachowania wianka wróżono przyszłość. Gdy płynął szybko i daleko, zapowiadał rychły ślub i szczęście. Gdy krążył w miejscu albo przybił do brzegu, oznaczał staropanieństwo przez kolejny rok. Gdy zatonął lub świeczka zgasła, wróżył nieszczęście, a nawet śmierć. Jeśli dwa wianki płynęły razem, panny miały być długo bliskimi przyjaciółkami.

Kochanowski w „Pieśni świętojańskiej o Sobótce” oddał głos dwunastu pannom, które przy sobótkowym ogniu w Czarnolesie śpiewają kolejno pieśni o miłości, pracy i wiejskim życiu. Kościół przez wieki próbował wykorzenić dawne zwyczaje, ale wianki przetrwały, bo na stałe zrosły się z dniem św. Jana.

Jak działa

Wianek był wróżbą: jeśli odpływał daleko, zapowiadał szczęście i rychły ślub, a jeśli kręcił się w miejscu, staropanieństwo. Wianek, który zatonął, wróżył nieszczęście. Chłopcy skakali do wody, by wyłowić wianek wybranki.

Moce

Losy

Pojedyncze wianki co roku odpływają z nurtem, ale zwyczaj nigdy nie zaginął. Dziś Wianki to wielkie miejskie święta, m.in. w Krakowie pod Wawelem i w Warszawie nad Wisłą, połączone z koncertami i pokazami fajerwerków.

W kulturze

„Pieśń świętojańska o Sobótce” Kochanowskiego to najsłynniejszy staropolski opis Kupały. Krakowskie Wianki nad Wisłą odbywają się jako miejska impreza od 1992 roku.

Ciekawostka

Jan Kochanowski opisał sobótkowe obrzędy w „Pieśni świętojańskiej o Sobótce”. Kraków co roku urządza Wianki nad Wisłą pod Wawelem, jako miejską imprezę od 1992 r.

Mikstury legend z tym artefaktem

Zobacz w Skarbcuanimowana karta, znajdź go w lesie

Źródła