
Topór Peruna
mitologia słowiańska
Tak wygląda w Twoim profilu
Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Rzadki artefakt daje 15 pkt w lidze.
Perun był słowiańskim bogiem błyskawic, gromu i wojny, a jego imię przetrwało w polskim słowie „piorun”. Przedstawiano go uzbrojonego najczęściej w topór, młot lub włócznię, walczącego z demonami chaosu.
Pochodzenie
Perun był najważniejszym bogiem wschodnich Słowian, panem gromu, burzy i wojny. Już w VI wieku bizantyjski historyk Prokopiusz z Cezarei pisał, że Słowianie czczą jednego boga, twórcę błyskawicy, i składają mu w ofierze woły, a imię Peruna wymienia ruska „Powieść minionych lat” z początku XII wieku.
Historia
Według rekonstrukcji badaczy, zwłaszcza Wiaczesława Iwanowa i Władimira Toporowa, mit o Perunie opowiadał o wielkiej wojnie nieba i ziemi. Perun mieszkał na szczycie świata, w koronie potężnego dębu, a u jego korzeni czaił się Weles, władca podziemia, wód i bydła. Gdy Weles wykradał mu bydło, żonę lub dziecko, Perun ruszał w pościg.
Weles uciekał, przemieniając się w węża, w człowieka, w drzewo lub kamień, a Perun ciskał w każdą jego kryjówkę pioruny. Dlatego, jak wierzono, grom uderza w samotne drzewa i głazy. Ostatecznie bóg burzy zabijał przeciwnika albo strącał go do wód, a z nieba spadał życiodajny deszcz. Każda burza była echem tej walki.
Ruś wierzyła w Peruna naprawdę. Kronika opisuje, że w traktatach z Bizancjum z 907 i 945 roku wojownicy księcia składali przysięgę na Peruna, kładąc przed sobą miecze i tarcze. W 980 roku książę Włodzimierz postawił na wzgórzu w Kijowie drewniany posąg Peruna ze srebrną głową i złotymi wąsami.
Kilka lat później, po chrzcie Rusi, ten sam Włodzimierz kazał posąg obalić. Według kroniki przywiązano go do końskiego ogona, ciągnięto do Dniepru, okładano kijami i wrzucono do rzeki. Podobny los spotkał Peruna w Nowogrodzie, gdzie jego posąg z sanktuarium w Perynie strącono do Wołchowa.
Jak działa
Według rekonstrukcji badaczy Perun ciskał z nieba pioruny i rąbał nimi siły chaosu, przede wszystkim swego odwiecznego przeciwnika, Welesa. Burza była echem tej walki, a uderzenie pioruna miało oczyszczać ziemię ze zła. Topór był jego bronią i znakiem gromu.
Moce
- Ciskanie gromów: Według rekonstrukcji mitu Perun miotał z nieba pioruny, a topór lub kamienna strzała była ich obrazem.
- Pogromca węża: Jego broń raziła Welesa i wszystkie siły chaosu, gdziekolwiek się ukryły.
- Sprowadzanie deszczu: Zwycięstwo boga burzy zwalniało wody i dawało ziemi urodzaj.
- Strażnik przysiąg: Na Peruna przysięgali wojownicy Rusi, a krzywoprzysięzcom miał grozić jego gniew.
- Ochrona przed piorunem (wiara ludowa): Znalezione w ziemi kamienne siekierki uważano na wsi za „piorunowe kliny” i chowano w domu jako ochronę przed burzą.
Losy
Wielkie posągi Peruna zniszczono pod koniec X wieku. Do dziś archeolodzy znajdują na ziemiach dawnej Rusi małe amulety w kształcie toporków z X do XII wieku, często łączone z kultem boga gromu, a pod Nowogrodem nazwę Peryn nosi miejsce dawnego sanktuarium.
W kulturze
Imię boga przetrwało w polskim słowie „piorun”. Perun jest dziś jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci w literaturze, muzyce i grach inspirowanych mitologią słowiańską.
Ciekawostka
Według „Powieści minionych lat” książę Włodzimierz postawił w 980 r. w Kijowie posąg Peruna ze srebrną głową i złotymi wąsami. Po chrzcie Rusi w 988 r. kazał go zrzucić do Dniepru.