
Stoliczku, nakryj się
baśń (bracia Grimm)
Tak wygląda w Twoim profilu
Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Rzadki artefakt daje 15 pkt w lidze.
Czarodziejski stolik z baśni braci Grimm „Stoliczku, nakryj się” (1812). Najstarszy syn krawca dostał go od mistrza stolarskiego, ale nieuczciwy karczmarz podmienił go nocą na zwykły.
Pochodzenie
Stolik pochodzi z baśni braci Grimm „Stoliczku, nakryj się, osiołku, otrząśnij się, kiju, wyskocz z worka” (nr 36 w ich zbiorze), wydanej w 1812 r. Baśnie tego typu folkloryści oznaczają w katalogu Aarnego i Thompsona numerem ATU 563 i znają je z całej Europy, także z Polski.
Historia
Krawiec ma trzech synów i jedną kozę, która żywi całą rodzinę mlekiem. Kolejno wysyła synów na pastwisko, a koza za każdym razem twierdzi, że jest głodna, choć najadła się do syta. Oburzony ojciec przepędza z domu wszystkich trzech synów, dopiero potem odkrywając, że kłamała.
Najstarszy syn terminuje u stolarza i na odchodne dostaje niepozorny stolik z pospolitego drewna. Wystarczy powiedzieć „Stoliczku, nakryj się!”, a pojawia się czysty obrus, talerz, sztućce, półmiski z pieczystym i duży kielich czerwonego wina. Chłopak wędruje po świecie i nigdzie nie musi płacić za jedzenie.
W drodze do domu nocuje w karczmie i częstuje gości wyczarowaną ucztą. Karczmarz w nocy podmienia czarodziejski stolik na zwykły, z wyglądu taki sam. W domu ojciec zwołuje krewnych na wielką ucztę, syn wypowiada zaklęcie, a stolik ani drgnie. Goście wychodzą głodni, a syn ze wstydem wraca do pracy u stolarza.
Ten sam karczmarz okrada też średniego brata z osła, który sypie złotem. Dopiero najmłodszy, wyuczony u tokarza, przychodzi z workiem, w którym siedzi kij. Gdy karczmarz próbuje ukraść worek, kij spuszcza mu lanie, aż ten oddaje stolik i osła. Rodzina odzyskuje szczęście, a ojciec odkłada igłę. Kłamliwej kozie ojciec goli łeb, a na koniec żądli ją pszczoła.
Jak działa
Wystarczy postawić stolik i powiedzieć „Stoliczku, nakryj się!”, a od razu pojawia się na nim obrus, talerze i gorące potrawy z winem. Działa w każdym miejscu i dla każdego, kto zna zaklęcie, dlatego tak łatwo go ukraść.
Moce
- Uczta na zawołanie: Na słowa „Stoliczku, nakryj się!” stolik sam się nakrywa i podaje gorące potrawy z winem.
- Nigdy się nie wyczerpuje: Można z niego jeść codziennie i częstować wielu gości, a jedzenia nie ubywa.
- Działa dla każdego: Zaklęcie działa w ustach każdego, kto je zna, dlatego karczmarz mógł korzystać z kradzionego stolika.
- Pozór zwykłości: Wygląda jak prosty mebel z pospolitego drewna, więc łatwo go podmienić na zwykły stół.
Losy
Stolik zostaje odzyskany dzięki kijowi samobijowi i wraca do rodziny krawca. W prawdziwym świecie nic podobnego nie przetrwało, ale nazwa baśni weszła do polszczyzny jako żartobliwe określenie gotowego jedzenia bez wysiłku.
W kulturze
Polski tytuł baśni stał się skrzydlatym słowem, a motyw czarodziejskiego obrusa lub stolika występuje też w baśniach rosyjskich jako „skatiert´-samobranka”, czyli obrus, który sam się rozkłada.
Ciekawostka
Zwrot „stoliczku, nakryj się” wszedł do polszczyzny jako skrzydlate słowo oznaczające dobrobyt bez wysiłku. Baśń ma w zbiorze Grimmów numer 36.