
Róg Świętowita
mitologia słowiańska
Tak wygląda w Twoim profilu
Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Rzadki artefakt daje 15 pkt w lidze.
Czterogłowy posąg Świętowita w świątyni w Arkonie na Rugii trzymał róg, który kapłani co roku napełniali trunkiem. Z tego, ile płynu ubyło, wróżono urodzaj na następny rok.
Pochodzenie
Róg trzymał w prawej dłoni posąg Świętowita (Swantewita), czterogłowego boga Słowian połabskich, w świątyni na przylądku Arkona na wyspie Rugii. Najdokładniej opisał go duński kronikarz Saxo Gramatyk w XIV księdze „Gesta Danorum”, spisanej na przełomie XII i XIII wieku.
Historia
Na wysokim klifie Arkony, otoczonym morzem z trzech stron, stała drewniana świątynia z purpurowymi zasłonami. W środku górował ogromny posąg o czterech głowach, patrzących w cztery strony świata. W prawej ręce bóg trzymał róg z różnych kruszców, w lewej łuk, a obok leżały jego siodło, wędzidło i olbrzymi miecz.
Raz w roku, po żniwach, lud Rugii zbierał się przed świątynią. Kapłan, który dzień wcześniej starannie zamiatał sanktuarium, wstrzymując oddech, by nie skalać boga, wyjmował róg z dłoni posągu. Jeśli miodu ubyło niewiele, zapowiadał urodzaj. Jeśli dużo, radził oszczędzać zboże. Potem wylewał stary trunek u stóp boga, napełniał róg na nowo i wypijał go za pomyślność ludu.
Saxo opisuje też inne cuda Arkony. Świętowit miał białego konia, na którym mógł jeździć tylko kapłan. Wierzono, że nocą bóg sam dosiada go do walki z wrogami, a rano koń stał zgrzany i ubłocony. Przed wyprawą wojenną prowadzono go przez rzędy skrzyżowanych włóczni i z tego, którą nogą przekroczył je najpierw, wróżono zwycięstwo lub klęskę. Świątyni strzegło 300 jeźdźców.
Na koniec święta kapłan stawał za ogromnym miodowym plackiem, niemal wysokim jak człowiek, i pytał zebranych, czy go widzą. Gdy odpowiadali, że tak, życzył im, by za rok nie widzieli go wcale. Nie chodziło o jego zniknięcie, lecz o jeszcze większy urodzaj i jeszcze większy placek.
Wszystko skończyło się w 1168 roku (niektóre źródła podają 1169). Duński król Waldemar I i biskup Absalon zdobyli Arkonę. Posąg podrąbano u stóp, przewrócono, wywleczono ze świątyni i porąbano na opał. Saxo zapisał, że w chwili jego upadku z wnętrza wybiegł demon w postaci czarnego zwierzęcia.
Jak działa
Według kroniki Saxo Gramatyka róg w prawej dłoni posągu napełniano co roku miodem pitnym. Po roku kapłan sprawdzał, ile trunku ubyło: pełny róg zapowiadał urodzaj, a ubytek nieurodzaj, więc radził wtedy oszczędzać zapasy. Potem wylewał stary miód u stóp posągu i napełniał róg na nowo.
Moce
- Wróżba urodzaju: Według Saxo poziom miodu w rogu po roku zapowiadał, czy następne żniwa będą obfite.
- Głos boga: Kapłan odczytywał z rogu wolę Świętowita i doradzał ludowi, jak gospodarować zapasami.
- Toast za pomyślność: Wypicie świeżo napełnionego rogu miało zapewnić ludowi bogactwo i zwycięstwa.
- Czujność na cztery strony: Cztery twarze posągu, który trzymał róg, widziały cały świat naraz.
Losy
Róg z Arkony zniszczono razem z posągiem i świątynią, a do dziś zachowały się tylko ślady grodziska, częściowo osuwającego się do morza. Przetrwał za to kamienny Światowid ze Zbrucza, czterostronny posąg z rogiem w dłoni jednej z postaci, wyłowiony w 1848 roku i od 1851 roku przechowywany w Krakowie.
W kulturze
Światowid ze Zbrucza jest jednym z najbardziej znanych zabytków słowiańskich w Polsce, a jego wizerunek i kopie pojawiają się w podręcznikach, na plakatach i w nazwach wielu polskich instytucji kultury.
Ciekawostka
Róg trzyma także kamienny Światowid ze Zbrucza, posąg wyłowiony w 1848 r. z rzeki Zbrucz. Można go dziś oglądać w Muzeum Archeologicznym w Krakowie.