Wejdź do lasu
Róg Świętowita, ilustracja
ilustracja AI
Skarbiec legend · Słowianie

Róg Świętowita

mitologia słowiańska

Rzadki · 15 pkt
ŚwiatSłowianieMocWróżba urodzajuDar druidaWróżba z rogu

Tak wygląda w Twoim profilu

Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Rzadki artefakt daje 15 pkt w lidze.

Zobacz animowaną kartę w Skarbcu →

Czterogłowy posąg Świętowita w świątyni w Arkonie na Rugii trzymał róg, który kapłani co roku napełniali trunkiem. Z tego, ile płynu ubyło, wróżono urodzaj na następny rok.

Pochodzenie

Róg trzymał w prawej dłoni posąg Świętowita (Swantewita), czterogłowego boga Słowian połabskich, w świątyni na przylądku Arkona na wyspie Rugii. Najdokładniej opisał go duński kronikarz Saxo Gramatyk w XIV księdze „Gesta Danorum”, spisanej na przełomie XII i XIII wieku.

Historia

Na wysokim klifie Arkony, otoczonym morzem z trzech stron, stała drewniana świątynia z purpurowymi zasłonami. W środku górował ogromny posąg o czterech głowach, patrzących w cztery strony świata. W prawej ręce bóg trzymał róg z różnych kruszców, w lewej łuk, a obok leżały jego siodło, wędzidło i olbrzymi miecz.

Raz w roku, po żniwach, lud Rugii zbierał się przed świątynią. Kapłan, który dzień wcześniej starannie zamiatał sanktuarium, wstrzymując oddech, by nie skalać boga, wyjmował róg z dłoni posągu. Jeśli miodu ubyło niewiele, zapowiadał urodzaj. Jeśli dużo, radził oszczędzać zboże. Potem wylewał stary trunek u stóp boga, napełniał róg na nowo i wypijał go za pomyślność ludu.

Saxo opisuje też inne cuda Arkony. Świętowit miał białego konia, na którym mógł jeździć tylko kapłan. Wierzono, że nocą bóg sam dosiada go do walki z wrogami, a rano koń stał zgrzany i ubłocony. Przed wyprawą wojenną prowadzono go przez rzędy skrzyżowanych włóczni i z tego, którą nogą przekroczył je najpierw, wróżono zwycięstwo lub klęskę. Świątyni strzegło 300 jeźdźców.

Na koniec święta kapłan stawał za ogromnym miodowym plackiem, niemal wysokim jak człowiek, i pytał zebranych, czy go widzą. Gdy odpowiadali, że tak, życzył im, by za rok nie widzieli go wcale. Nie chodziło o jego zniknięcie, lecz o jeszcze większy urodzaj i jeszcze większy placek.

Wszystko skończyło się w 1168 roku (niektóre źródła podają 1169). Duński król Waldemar I i biskup Absalon zdobyli Arkonę. Posąg podrąbano u stóp, przewrócono, wywleczono ze świątyni i porąbano na opał. Saxo zapisał, że w chwili jego upadku z wnętrza wybiegł demon w postaci czarnego zwierzęcia.

Jak działa

Według kroniki Saxo Gramatyka róg w prawej dłoni posągu napełniano co roku miodem pitnym. Po roku kapłan sprawdzał, ile trunku ubyło: pełny róg zapowiadał urodzaj, a ubytek nieurodzaj, więc radził wtedy oszczędzać zapasy. Potem wylewał stary miód u stóp posągu i napełniał róg na nowo.

Moce

Losy

Róg z Arkony zniszczono razem z posągiem i świątynią, a do dziś zachowały się tylko ślady grodziska, częściowo osuwającego się do morza. Przetrwał za to kamienny Światowid ze Zbrucza, czterostronny posąg z rogiem w dłoni jednej z postaci, wyłowiony w 1848 roku i od 1851 roku przechowywany w Krakowie.

W kulturze

Światowid ze Zbrucza jest jednym z najbardziej znanych zabytków słowiańskich w Polsce, a jego wizerunek i kopie pojawiają się w podręcznikach, na plakatach i w nazwach wielu polskich instytucji kultury.

Ciekawostka

Róg trzyma także kamienny Światowid ze Zbrucza, posąg wyłowiony w 1848 r. z rzeki Zbrucz. Można go dziś oglądać w Muzeum Archeologicznym w Krakowie.

Zobacz w Skarbcuanimowana karta, znajdź go w lesie

Źródła