Wejdź do lasu
Puszka Pandory, ilustracja
ilustracja AI
Skarbiec legend · Grecja

Puszka Pandory

mitologia grecka

Rzadki · 15 pkt
ŚwiatGrecjaMocUwolnienie nieszczęśćDar druidaNadzieja na dnie

Tak wygląda w Twoim profilu

Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Rzadki artefakt daje 15 pkt w lidze.

Zobacz animowaną kartę w Skarbcu →

Pandora, pierwsza kobieta stworzona z woli Zeusa, otrzymała od bogów naczynie, którego nie wolno jej było otwierać. Gdy uchyliła wieko, na świat wyleciały wszystkie nieszczęścia, a w środku została tylko nadzieja.

Pochodzenie

Opowieść o Pandorze i jej naczyniu pochodzi od Hezjoda, beockiego poety z przełomu VIII i VII wieku p.n.e., który opisał ją w „Teogonii” i w „Pracach i dniach”. Kobietę ulepił z ziemi i wody Hefajstos na rozkaz Zeusa, a każdy z bogów obdarował ją czymś, stąd jej imię znaczące „wszystkim obdarowana”.

Historia

Tytan Prometeusz dwukrotnie przechytrzył Zeusa: najpierw oszukał go przy podziale ofiarnego wołu, potem wykradł bogom ogień i zaniósł go ludziom w łodydze kopru. Zeus postanowił odpłacić ludziom darem, który będzie wyglądał jak nagroda, a okaże się karą. Tym darem była Pandora.

Atena nauczyła ją tkać i ubrała w srebrną szatę, Afrodyta dała jej wdzięk, a Hermes, jak pisze Hezjod, „psie usposobienie”, kłamliwe słowa i przebiegłość. Hermes zaprowadził Pandorę do Epimeteusza, brata Prometeusza. Prometeusz ostrzegał go, by nie przyjmował żadnych darów od Zeusa, ale Epimeteusz, którego imię znaczy „mądry po szkodzie”, przyjął ją z radością.

Wcześniej ludzie żyli bez trudu, bez ciężkiej pracy i bez chorób. Pandora zdjęła wielkie wieko z glinianej beczki, a wtedy rozproszyły się po świecie tysiące nieszczęść. Choroby, jak pisze Hezjod, krążą odtąd wśród ludzi same, w dzień i w nocy, bezgłośnie, bo Zeus odebrał im głos. Tylko Nadzieja, po grecku Elpis, została pod krawędzią naczynia, bo Pandora zatrzasnęła wieko, zanim zdążyła wylecieć.

Hezjod nie wyjaśnia, skąd naczynie się wzięło ani czemu Pandora je otworzyła, i właśnie ta luka od wieków budzi spory. Czy nadzieja zamknięta w beczce to pocieszenie, które ludziom zostało, czy kolejne zło, które ich zwodzi? W późniejszej, łagodniejszej wersji, znanej m.in. z bajek Babriosa, w naczyniu zamknięto dobra, które uciekły do bogów, i przy ludziach została tylko nadzieja.

Jak działa

Według Hezjoda Zeus chciał w ten sposób ukarać ludzi za ogień skradziony przez Prometeusza. W naczyniu zamknięto choroby, trudy i cierpienia, których ludzie wcześniej nie znali. Wystarczy uchylić wieko, a zło wydostaje się samo i nie da się go już złapać. Pandora zdążyła zatrzasnąć je tylko na tyle, by w środku została nadzieja.

Moce

Losy

Puszka nie istnieje i nigdy nie była przedmiotem poszukiwań, za to jej nazwa wędrowała przez tłumaczenia. Erazm z Rotterdamu w swoich „Adagiach” zamienił pithos, czyli wielką beczkę na zapasy, na pyxis, małą szkatułkę, i tak powstała „puszka Pandory”. Dziś to przysłowiowe określenie działania, którego skutków nie da się już powstrzymać.

W kulturze

Niemiecki niemy film „Puszka Pandory” (1929) w reżyserii Georga Wilhelma Pabsta, z Louise Brooks, należy do klasyki kina. Historyk sztuki Erwin Panofsky wraz z żoną Dorą opisał dzieje tego motywu w książce „Pandora's Box” (1956).

Ciekawostka

U Hezjoda w poemacie „Prace i dni” była to duża gliniana beczka, czyli pithos. „Puszkę” (łac. pyxis) zawdzięczamy Erazmowi z Rotterdamu, który w XVI wieku pomylił te słowa w przekładzie.

Mikstury legend z tym artefaktem

Zobacz w Skarbcuanimowana karta, znajdź go w lesie

Źródła