
Pióro Żar-ptaka
baśnie wschodniosłowiańskie
Tak wygląda w Twoim profilu
Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Rzadki artefakt daje 15 pkt w lidze.
Żar-ptak to cudowny ptak z baśni ruskich, podobny do pawia, którego pióra płoną żywym ogniem. Jedno jego pióro wystarczało, by wyruszyć w najdalszą podróż.
Pochodzenie
Żar-ptak (ros. Żar-ptica) to cudowny ptak z baśni ruskich, którego pióra świecą jak płomień. Najsłynniejsze opowieści o nim spisał w XIX wieku Aleksander Afanasjew, a jego pióro odgrywa kluczową rolę także w poemacie Piotra Jerszowa „Konik Garbusek” (1834).
Historia
Car Wysław Andronowicz miał ogród, a w nim jabłoń o złotych jabłkach. Co noc ktoś je kradł. Car posłał na straż trzech synów: Dymitr i Wasyl zasnęli, ale najmłodszy, Iwan, czuwał. O północy ogród rozjaśnił się jak w dzień, a na jabłoń sfrunął Żar-ptak. Iwan rzucił się na niego, lecz zdołał wyrwać tylko jedno pióro.
Pióro było tak jasne, że w ciemnej komnacie świeciło jak tysiąc świec. Car zapragnął samego ptaka i wysłał synów w świat. Iwan na rozstaju dróg stracił konia, którego pożarł szary wilk, ale ten sam wilk został jego wiernym pomocnikiem i zawiózł go do ogrodu cara Dołmata, gdzie w złotej klatce siedział Żar-ptak.
Wilk ostrzegł: weź ptaka, ale nie dotykaj klatki. Iwan nie posłuchał, zabrzmiały dzwonki i straż go pojmała. Dołmat darował mu życie pod warunkiem, że przywiezie konia o złotej grzywie od cara Afrona. Tam Iwan znów złamał zakaz, więc w zamian musiał zdobyć Helenę Piękną. Dopiero sprytem wilka, który przemieniał się w konia i w królewnę, Iwan zdobył wszystko naraz.
W „Koniku Garbusku” Jerszowa Iwanek znajduje w polu żarzące się pióro, choć jego czarodziejski konik przestrzega, że przyniesie mu ono wiele kłopotów. Pióro trafia do cara, a Iwanek musi potem schwytać samego Żar-ptaka i wykonać kolejne niebezpieczne zadania. Podobnie w baśni Afanasjewa o Żar-ptaku i carewnie Wasylisie łucznik podnosi pióro wbrew radom swego konia.
Jak działa
Pióro świeci nawet po wyrwaniu, tak jasno, że w ciemnej komnacie daje tyle światła co mnóstwo świec. W baśni o carewiczu Iwanie i szarym wilku ptak co noc wykradał carowi złote jabłka, a królewicz zdołał wyrwać mu tylko jedno pióro. To wystarczyło, by car wysłał synów po samego ptaka.
Moce
- Światło bez płomienia: Pióro świeci tak jasno, że oświetla ciemną komnatę jak mnóstwo świec, a przy tym nie parzy.
- Znak przeznaczenia: Kto je podniesie, zostaje wciągnięty w wielką wyprawę i nie może się już wycofać.
- Przynęta na ptaka: Pióro budzi u władców pożądanie samego Żar-ptaka i staje się początkiem wszystkich zadań.
- Ostrzeżenie dla nieposłusznych: W baśniach kłopoty spadają na tego, kto lekceważy rady czarodziejskiego pomocnika.
Losy
Według baśni Żar-ptak w złotej klatce trafił na dwór cara Wysława, ale pióro pozostało tylko w opowieściach. Dziś to jeden z najczęstszych motywów rosyjskiej sztuki ludowej, malarstwa lakowego z Pałecha i ilustracji Iwana Bilibina.
W kulturze
Balet Igora Strawińskiego „Ognisty ptak” (1910) i bajka Jerszowa „Konik Garbusek” to najsłynniejsze dzieła z jego udziałem. Baśń o carewiczu Iwanie, Żar-ptaku i szarym wilku zilustrował m.in. Iwan Bilibin, a Wiktor Wasniecow namalował „Iwana carewicza na szarym wilku” (1889).
Ciekawostka
Baśń zainspirowała Igora Strawińskiego do baletu „Ognisty ptak”, wystawionego po raz pierwszy w Paryżu w 1910 r. przez Balety Rosyjskie Siergieja Diagilewa.