
Pierścień Gygesa
filozofia grecka (Platon)
Tak wygląda w Twoim profilu
Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Rzadki artefakt daje 15 pkt w lidze.
Złoty pierścień z opowieści, którą Platon włożył w usta Glaukona w dialogu „Państwo”. Pasterz Gyges znalazł go po trzęsieniu ziemi w podziemnej grocie, na palcu olbrzymiego trupa ukrytego w spiżowym koniu.
Pochodzenie
Pierścień nie pochodzi z mitologii, tylko z filozofii. Opowiada o nim Glaukon w II księdze „Państwa” Platona, napisanego około 375 r. p.n.e., jako o eksperymencie myślowym. W tekście Platona bohaterem jest pasterz nazwany „przodkiem Gygesa Lidyjczyka”, choć tradycyjnie mówi się po prostu o Gygesie.
Historia
Pasterz służył królowi Lidii w Azji Mniejszej. Pewnego dnia po wielkiej ulewie i trzęsieniu ziemi w miejscu, gdzie pasł trzody, otworzyła się szczelina. Zszedł do niej i zobaczył dziwy, a wśród nich wydrążonego konia ze spiżu z małymi drzwiczkami. W środku leżał trup, większy niż zwykły człowiek, nagi, z jednym tylko złotym pierścieniem na palcu. Pasterz zdjął pierścień i wyszedł.
Na comiesięcznym zebraniu pasterzy, którzy składali królowi sprawozdanie ze stad, bawił się pierścieniem. Gdy obrócił oczko do wnętrza dłoni, zauważył, że inni mówią o nim jak o kimś nieobecnym. Gdy obrócił oczko na zewnątrz, znów go widzieli. Sprawdził to kilka razy i zawsze działało.
Pasterz postarał się, by wysłano go jako posłańca do króla. Na dworze uwiódł królową, razem z nią zabił króla i sam zasiadł na tronie Lidii. Glaukon przekonuje, że każdy, sprawiedliwy czy nie, zachowałby się tak samo, gdyby miał dwa takie pierścienie i mógł robić wszystko bez świadków. Ludzie są uczciwi, twierdzi, tylko ze strachu przed karą.
Sokrates przez resztę „Państwa” próbuje tę tezę obalić. W X księdze dochodzi do wniosku, że sprawiedliwość jest dobra sama w sobie i należy ją wybrać nawet wtedy, gdyby ktoś miał pierścień Gygesa, a do tego hełm Hadesa. Człowiek niesprawiedliwy, nawet bezkarny, jest według Sokratesa niewolnikiem własnych pragnień.
Jak działa
Według opowieści wystarczy obrócić oczko pierścienia do wnętrza dłoni, a właściciel staje się niewidzialny. Obrót w drugą stronę przywraca widzialność. Gyges wykorzystał to, by uwieść królową, zabić króla Lidii i przejąć tron. Platon pyta w ten sposób, czy ktokolwiek pozostałby uczciwy, gdyby nikt go nie widział.
Moce
- Niewidzialność: Obrócenie oczka do wnętrza dłoni czyni właściciela niewidzialnym.
- Pełna kontrola: Obrót w drugą stronę natychmiast przywraca widzialność.
- Próba charakteru: Pierścień pokazuje, jaki człowiek jest naprawdę, gdy nikt go nie widzi.
- Droga do tronu: W opowieści dał zwykłemu pasterzowi władzę nad królestwem.
Losy
Pierścień to wymysł literacki, ale Gyges był prawdziwym królem Lidii w VII wieku p.n.e., wspominanym w asyryjskich kronikach króla Aszurbanipala jako Gugu. Herodot opowiada, że Gyges zabił króla Kandaulesa i poślubił jego żonę z zupełnie innego powodu: król kazał mu potajemnie oglądać nagą królową.
W kulturze
Cyceron rozważał pierścień Gygesa w traktacie „O powinnościach”, a Friedrich Hebbel napisał dramat „Gyges i jego pierścień” (1856). Często porównuje się go z Jedynym Pierścieniem z „Władcy Pierścieni” Tolkiena, choć nie ma dowodu, że Tolkien się na nim wzorował.
Ciekawostka
Gyges był prawdziwym królem Lidii, panującym w VII wieku p.n.e. Herodot opisał jego dojście do władzy zupełnie inaczej, bez żadnego magicznego pierścienia.