Wejdź do lasu
Pierścień Gygesa, ilustracja
ilustracja AI
Skarbiec legend · Grecja

Pierścień Gygesa

filozofia grecka (Platon)

Rzadki · 15 pkt
ŚwiatGrecjaMocNiewidzialnośćDar druidaObrót pierścienia

Tak wygląda w Twoim profilu

Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Rzadki artefakt daje 15 pkt w lidze.

Zobacz animowaną kartę w Skarbcu →

Złoty pierścień z opowieści, którą Platon włożył w usta Glaukona w dialogu „Państwo”. Pasterz Gyges znalazł go po trzęsieniu ziemi w podziemnej grocie, na palcu olbrzymiego trupa ukrytego w spiżowym koniu.

Pochodzenie

Pierścień nie pochodzi z mitologii, tylko z filozofii. Opowiada o nim Glaukon w II księdze „Państwa” Platona, napisanego około 375 r. p.n.e., jako o eksperymencie myślowym. W tekście Platona bohaterem jest pasterz nazwany „przodkiem Gygesa Lidyjczyka”, choć tradycyjnie mówi się po prostu o Gygesie.

Historia

Pasterz służył królowi Lidii w Azji Mniejszej. Pewnego dnia po wielkiej ulewie i trzęsieniu ziemi w miejscu, gdzie pasł trzody, otworzyła się szczelina. Zszedł do niej i zobaczył dziwy, a wśród nich wydrążonego konia ze spiżu z małymi drzwiczkami. W środku leżał trup, większy niż zwykły człowiek, nagi, z jednym tylko złotym pierścieniem na palcu. Pasterz zdjął pierścień i wyszedł.

Na comiesięcznym zebraniu pasterzy, którzy składali królowi sprawozdanie ze stad, bawił się pierścieniem. Gdy obrócił oczko do wnętrza dłoni, zauważył, że inni mówią o nim jak o kimś nieobecnym. Gdy obrócił oczko na zewnątrz, znów go widzieli. Sprawdził to kilka razy i zawsze działało.

Pasterz postarał się, by wysłano go jako posłańca do króla. Na dworze uwiódł królową, razem z nią zabił króla i sam zasiadł na tronie Lidii. Glaukon przekonuje, że każdy, sprawiedliwy czy nie, zachowałby się tak samo, gdyby miał dwa takie pierścienie i mógł robić wszystko bez świadków. Ludzie są uczciwi, twierdzi, tylko ze strachu przed karą.

Sokrates przez resztę „Państwa” próbuje tę tezę obalić. W X księdze dochodzi do wniosku, że sprawiedliwość jest dobra sama w sobie i należy ją wybrać nawet wtedy, gdyby ktoś miał pierścień Gygesa, a do tego hełm Hadesa. Człowiek niesprawiedliwy, nawet bezkarny, jest według Sokratesa niewolnikiem własnych pragnień.

Jak działa

Według opowieści wystarczy obrócić oczko pierścienia do wnętrza dłoni, a właściciel staje się niewidzialny. Obrót w drugą stronę przywraca widzialność. Gyges wykorzystał to, by uwieść królową, zabić króla Lidii i przejąć tron. Platon pyta w ten sposób, czy ktokolwiek pozostałby uczciwy, gdyby nikt go nie widział.

Moce

Losy

Pierścień to wymysł literacki, ale Gyges był prawdziwym królem Lidii w VII wieku p.n.e., wspominanym w asyryjskich kronikach króla Aszurbanipala jako Gugu. Herodot opowiada, że Gyges zabił króla Kandaulesa i poślubił jego żonę z zupełnie innego powodu: król kazał mu potajemnie oglądać nagą królową.

W kulturze

Cyceron rozważał pierścień Gygesa w traktacie „O powinnościach”, a Friedrich Hebbel napisał dramat „Gyges i jego pierścień” (1856). Często porównuje się go z Jedynym Pierścieniem z „Władcy Pierścieni” Tolkiena, choć nie ma dowodu, że Tolkien się na nim wzorował.

Ciekawostka

Gyges był prawdziwym królem Lidii, panującym w VII wieku p.n.e. Herodot opisał jego dojście do władzy zupełnie inaczej, bez żadnego magicznego pierścienia.

Zobacz w Skarbcuanimowana karta, znajdź go w lesie

Źródła