
Miotła czarownicy z Łysej Góry
legenda świętokrzyska
Tak wygląda w Twoim profilu
Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Pospolity artefakt daje 5 pkt w lidze.
Łysa Góra (Łysiec) w Górach Świętokrzyskich to według ludowych podań najsłynniejsze w Polsce miejsce sabatów czarownic. Badacze nie znajdują dowodów, że takie zloty kiedykolwiek się odbywały.
Pochodzenie
Łysa Góra, czyli Łysiec, to drugi pod względem wysokości szczyt Gór Świętokrzyskich. Jan Długosz w XV wieku pisał, że w pogańskich czasach stała tu świątynia trzech bóstw, które nazwał Łada, Boda i Leli. Ludowe podania o sabatach czarownic na tym szczycie utrwaliły się w kolejnych stuleciach.
Historia
Według podań świętokrzyskich, w noce sabatu, a szczególnie w noc świętojańską, z całej okolicy zlatywały się na Łysą Górę czarownice. Smarowały miotły, pogrzebacze albo łopaty czarodziejską maścią, wypowiadały zaklęcie i wylatywały kominem prosto w ciemne niebo.
Na szczycie czekały na nie diabły. Czarownice tańczyły wśród skał, ucztowały i zdawały sprawę ze swoich złośliwości: kto odebrał krowom mleko, kto sprowadził grad na pole sąsiada. Tak opowiadali chłopi z okolicznych wsi, którzy na wszelki wypadek nie wchodzili na górę po zmroku.
Wszystko kończyło się o pianiu koguta. Kto nie zdążył wrócić, tracił moc, a miotła mogła spaść z nieba. Dlatego w podaniach pojawiają się zagubione miotły i czarownice przyłapane rano daleko od domu.
Ironia historii polega na tym, że na szczycie Łysej Góry od średniowiecza stoi klasztor, dawne opactwo benedyktyńskie, w którym przechowuje się relikwie drzewa Krzyża Świętego. Od nich góra wzięła nazwę Święty Krzyż. Badacze sądzą, że opowieści o sabatach mogły narosnąć wokół pamięci o dawnym kulcie pogańskim i niezwykłym krajobrazie gołoborzy.
Jak działa
Według podań czarownice smarowały miotły czarodziejską maścią i w noc sabatu wylatywały przez komin prosto na szczyt Łysej Góry. Tam do świtu tańczyły i ucztowały z diabłami, a o pianiu koguta musiały wracać do domów.
Moce
- Lot przez komin: Miotła posmarowana czarodziejską maścią unosiła czarownicę przez komin aż na szczyt Łysej Góry.
- Moc do świtu: Czary działały tylko do piania koguta, potem miotła traciła moc.
- Klucz do sabatu: Tylko lecąc na miotle, czarownica mogła dostać się na tajne zgromadzenie z diabłami.
- Ludowa przestroga: Opowieści o miotle i sabacie ostrzegały przed nocnymi wyprawami w góry i przed czarownicami we wsi.
Losy
Zgubionej miotły nikt nie odnalazł, a sabaty, jak podkreślają historycy, istniały tylko w wierzeniach. Na Łysicy i Łyścu działa dziś Świętokrzyski Park Narodowy, a w okolicy organizuje się imprezy nawiązujące do legendy o czarownicach.
W kulturze
W „Przygotowaniu” do „Kordiana” Juliusza Słowackiego szatan i diabły na Łysej Górze, w noc przełomu XVIII i XIX wieku, warzą w kotle przyszłych przywódców narodu.
Ciekawostka
Kronikarz Jan Długosz pisał o pogańskiej świątyni na Łysej Górze, co mogło dać początek opowieściom o czarach. Na szczycie stoi dziś klasztor Święty Krzyż.