
Miecz samosiek
baśnie wschodniosłowiańskie
Tak wygląda w Twoim profilu
Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Rzadki artefakt daje 15 pkt w lidze.
Samosiek to czarodziejski miecz z ruskich baśni, który walczy sam, bez ręki rycerza. Bywa utożsamiany ze słynnym mieczem-kładeńcem, ukrytym skarbem bohaterów bylin.
Pochodzenie
Miecz samosiek, czyli „sam siekący”, to czarodziejska broń z ruskich baśni, należąca do tej samej rodziny co samolatający dywan, obrus samonakrywający się i buty siedmiomilowe. Często utożsamia się go z mieczem-kładeńcem z bylin i bajek, choć część badaczy rozróżnia te dwa miecze.
Historia
W ruskich baśniach najpotężniejsza broń nigdy nie leży na widoku. Ukryta jest pod ciężkim kamieniem, w murze starej baszty, w podziemiach albo pod korzeniami świętego drzewa i czeka latami, aż zjawi się prawdziwy bohater. Zwykły człowiek nie zdoła nawet ruszyć głazu, który ją przykrywa.
Samosiek nie potrzebuje ręki rycerza. Wystarczy go dobyć i rozkazać, a sam wylatuje naprzeciw wrogów, tnie całe wojska i wieloogłowe smoki, po czym wraca do pochwy. Kładeniec bywa natomiast opisywany jako zwykła, choć niezwyciężona broń, którą bohater musi władać własną ręką. W wielu baśniach oba motywy się mieszają.
Najsłynniejszą historię o ukrytym mieczu opowiedział Puszkin w „Rusłanie i Ludmile” (1820). Rycerz Rusłan, szukając porwanej żony, spotyka na pobojowisku żywą głowę olbrzyma. Po walce odsuwa ją i znajduje pod nią miecz. Głowa wyznaje, że jej podstępnym bratem jest karzeł Czarnomor, który ją ściął, i że tylko ten miecz zetnie czarodziejską brodę, w której tkwi moc Czarnomora.
Badacze szukali korzeni nazwy kładeniec. Jedni wywodzą ją od ruskiego słowa „klad”, skarb, inni od dawnego „układnyj”, czyli stalowy, a jeszcze inni od Clarency, miecza bohatera włoskiego romansu rycerskiego o Bovie, który w XVI i XVII wieku stał się popularną ruską opowieścią o Bowie Korolewiczu.
Jak działa
Wystarczy dobyć miecza i kazać mu walczyć, a sam siecze wrogów i smoki. Zwykle leży ukryty pod kamieniem, w murze albo pod świętym drzewem i czeka na godnego bohatera. Część badaczy odróżnia go jednak od kładeńca, którym musiał władać sam bohatyr.
Moce
- Sam walczy: Według baśni wystarczy go dobyć i wydać rozkaz, a sam siecze wrogów.
- Zabójca smoków: Jest jedyną bronią zdolną pokonać wieloogłowego smoka lub złego czarownika.
- Czeka na godnego: Leży ukryty pod kamieniem lub drzewem i nie da się go zdobyć bez siły i odwagi bohatera.
- Niezniszczalny: W bylinach i bajkach żaden pancerz ani czar nie powstrzymuje jego ostrza.
Losy
Miecz istnieje tylko w baśniach i bylinach, a po każdej wyprawie zwykle znika z opowieści. Jego legenda przetrwała w rosyjskim języku, w którym „miecz-kładeniec” stał się przysłowiową nazwą niezwyciężonej broni.
W kulturze
Scena z mieczem pod głową olbrzyma z „Rusłana i Ludmiły” trafiła do opery Michaiła Glinki (1842). Motyw cudownego miecza ukrytego na bohatera ma wiele europejskich odpowiedników, z mieczem w kamieniu z legend arturiańskich na czele.
Ciekawostka
Nazwę kładeńca wywodzi się od ruskiego słowa „klad”, czyli skarb, albo od Clarency, miecza z włoskiego romansu rycerskiego o Bovie, który trafił do ruskich opowieści.