
Jajo bazyliszka
legenda warszawska
Tak wygląda w Twoim profilu
Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Pospolity artefakt daje 5 pkt w lidze.
Bazyliszek z warszawskiej legendy mieszkał w piwnicy kamienicy przy ulicy Krzywe Koło, strzegł skarbów i zabijał wzrokiem. Pokonał go śmiałek, który zszedł do lochu z lustrem, a potwór zginął od własnego spojrzenia.
Pochodzenie
Bazyliszek pochodzi z antycznych opowieści: Pliniusz Starszy w I wieku opisał małego węża, którego jad i oddech zabijają wszystko wokół. W średniowieczu przemienił się w potwora o głowie koguta i ogonie węża. Warszawską wersję legendy, osadzoną w piwnicach przy ulicy Krzywe Koło na Starym Mieście, utrwalił m.in. Artur Oppman.
Historia
W dawnych bestiariuszach pisano, że bazyliszek wykluwa się z jaja zniesionego przez starego koguta i wysiedzianego przez ropuchę lub węża. Rodzi się w ciemności, kocha piwnice i lochy, a jego spojrzenie zamienia ludzi w kamień lub zabija na miejscu. Takiego właśnie potwora Warszawa umieściła pod jedną z kamienic na Starym Mieście.
Opowiadano, że bazyliszek strzegł w podziemiach skarbów ukrytych przez dawnych mieszczan. Kto zszedł na dół, już nie wracał. W wersji Oppmana do lochu zapuszczają się dzieci, rodzeństwo Maciek i Halszka, choć dorośli surowo im tego zabraniali. Ludzie odkrywali tylko skamieniałe ofiary i bali się przechodzić koło przeklętego domu.
Ratunek przyszedł podstępem. W jednej wersji śmiałek, często opisywany jako wędrowny krawczyk, okrywa się lustrami, w innej skazaniec, któremu obiecano wolność, schodzi do lochu w stroju obszytym lusterkami. Bazyliszek patrzy na intruza, widzi własne odbicie i ginie od swojego zabójczego spojrzenia.
Ta legenda ma też ciekawe tło. W dawnych zapiskach, przytaczanych potem m.in. przez Juliana Tuwima, opisano dzieci, które zginęły w piwnicy zawalonego domu w Warszawie, a tłum wierzył, że uśmiercił je bazyliszek. Dziś przypuszcza się, że przyczyną takich tragedii mogły być trujące gazy gromadzące się w zamkniętych piwnicach.
Jak działa
Według dawnych wierzeń bazyliszek wykluwa się z jaja zniesionego przez starego koguta i wysiedzianego przez ropuchę lub węża. Jego wzrok zabija każdego, kto na niego spojrzy, ale odbity w zwierciadle obraca się przeciw niemu samemu.
Moce
- Zabójcze spojrzenie: Wzrok bazyliszka uśmierca lub zamienia w kamień każdego, kto na niego spojrzy.
- Trujący oddech: Według dawnych bestiariuszy jego oddech zatruwa powietrze i wysusza rośliny.
- Strażnik skarbów: W warszawskiej legendzie pilnował skarbów ukrytych w lochach pod Krzywym Kołem.
- Słabość wobec lustra: Jego moc odbita w zwierciadle obraca się przeciw niemu samemu.
Losy
Bazyliszek z Krzywego Koła zginął od własnego wzroku, a jego jaja, według wierzeń, nikt już nie odnalazł. Na Starym Mieście przez lata działała restauracja „Bazyliszek”, a potwór należy do najsłynniejszych stworów warszawskiego folkloru.
W kulturze
Bazyliszek jest stałym bohaterem literatury fantasy, m.in. powieści J.K. Rowling „Harry Potter i Komnata Tajemnic”, a warszawska legenda trafiła do szkolnych czytanek.
Ciekawostka
Warszawską wersję legendy spopularyzował Artur Oppman. Na Rynku Starego Miasta przez lata działała restauracja „Bazyliszek”, nawiązująca do tej opowieści.