
Jabłko niezgody
mitologia grecka
Tak wygląda w Twoim profilu
Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Pospolity artefakt daje 5 pkt w lidze.
Złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”, które bogini niezgody Eris rzuciła między gości na weselu Peleusa i Tetydy, bo jej nie zaproszono. Spór Hery, Ateny i Afrodyty rozstrzygnął Parys, co doprowadziło do wojny trojańskiej.
Pochodzenie
Opowieść o sądzie Parysa zawierała zaginiona epopeja „Cypria” z VII wieku p.n.e., otwierająca cykl trojański, a Homer wspomina ten sąd w XXIV pieśni „Iliady”. Samo złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej” poświadczają dopiero późniejsi autorzy, m.in. Lukian z Samosat i rzymski mitograf Hyginus.
Historia
Zeus i Temida, jak głosiła „Cypria”, postanowili zmniejszyć liczbę ludzi zamieszkujących ziemię wielką wojną. Okazją stało się wesele herosa Peleusa i nimfy morskiej Tetydy, przyszłych rodziców Achillesa, na górze Pelion. Zaproszono wszystkich bogów oprócz Eris, bogini niezgody. Ta zjawiła się mimo to i rzuciła między ucztujących złote jabłko z napisem „kallisti”.
O jabłko pokłóciły się trzy boginie: Hera, żona Zeusa, Atena, bogini mądrości, i Afrodyta, bogini miłości. Zeus nie chciał rozsądzać sporu między żoną, córką i Afrodytą, więc polecił Hermesowi zaprowadzić boginie na górę Idę pod Troją. Tam pasł trzody Parys, syn króla Priama, porzucony w dzieciństwie z powodu proroctwa, że sprowadzi zgubę na Troję.
Każda bogini próbowała przekupić sędziego. Hera obiecała mu władzę nad Azją, Atena zwycięstwa w wojnie i mądrość, a Afrodyta najpiękniejszą kobietę świata. Parys wybrał Afrodytę. Najpiękniejszą kobietą była jednak Helena, żona króla Sparty Menelaosa, i gdy Parys uprowadził ją do Troi, Grecy wyruszyli na dziesięcioletnią wojnę.
Tak oto jeden owoc doprowadził do zagłady Troi, śmierci Achillesa i Hektora oraz tułaczki Odyseusza. Hera i Atena do końca wojny zaciekle wspierały Greków, bo nie wybaczyły Parysowi wyroku. Sam Parys zginął od strzały Filokteta, a wieść o Troi przetrwała w poematach Homera.
Jak działa
Według mitu jabłko działa jak iskra: wystarczy, że upadnie między kilka osób, a każda uzna je za swoje. Boginie poprosiły Zeusa o wyrok, ale ten przekazał sąd trojańskiemu królewiczowi Parysowi. Afrodyta obiecała mu najpiękniejszą kobietę świata, Helenę, i dostała jabłko, a porwanie Heleny rozpętało wojnę.
Moce
- Zarzewie sporu: Jabłko wywołuje kłótnię wśród każdego, kto uzna, że napis dotyczy właśnie jego.
- Dwuznaczny napis: Słowo „kallisti” nie wskazuje żadnego imienia, dlatego każda bogini mogła je odnieść do siebie.
- Łańcuch skutków: Drobny przedmiot uruchamia ciąg zdarzeń, który kończy się wojną i upadkiem miasta.
- Narzędzie losu: W „Cyprii” spór był częścią planu Zeusa, więc jabłko spełnia wolę bogów.
Losy
Jabłko po sądzie znika z opowieści, przypadło Afrodycie i żaden mit nie mówi, co z nim zrobiła. Przetrwało jako polskie i europejskie przysłowie oznaczające przedmiot kłótni. Ślady wojny, którą rozpętało, archeolodzy od czasów Heinricha Schliemanna szukają na wzgórzu Hisarlık w Turcji.
W kulturze
Sąd Parysa malowali m.in. Lucas Cranach Starszy i Peter Paul Rubens (kilka wersji, jedna w National Gallery w Londynie). Słowo „kallisti” i złote jabłko stały się symbolem żartobliwej religii dyskordianizmu opisanej w „Principia Discordia”.
Ciekawostka
Grecki napis brzmiał „kallisti”, czyli „najpiękniejszej”. Od tego mitu pochodzi polskie wyrażenie „jabłko niezgody”, oznaczające przedmiot sporu.