
Fasola Jasia
baśń angielska
Tak wygląda w Twoim profilu
Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Rzadki artefakt daje 15 pkt w lidze.
Czarodziejskie ziarna z angielskiej baśni „Jaś i magiczna fasola”. Biedny Jaś wymienił na nie krowę, a rozgniewana matka wyrzuciła je przez okno.
Pochodzenie
Fasola pochodzi z angielskiej baśni „Jaś i magiczna fasola” (ang. „Jack and the Beanstalk”). Najstarsza znana wersja drukowana to satyryczna „Historia Jacka Sprigginsa i zaczarowanej fasoli” z 1734 r., pierwszą pełną wersję wydał Benjamin Tabart w 1807 r., a najpopularniejszą spisał Joseph Jacobs w „English Fairy Tales” (1890).
Historia
Jaś mieszka z ubogą matką, a ich jedyny majątek to krowa Mleczna Biała, która przestała dawać mleko. Matka posyła go z nią na targ. Po drodze Jaś spotyka dziwnego staruszka, który proponuje mu za krowę pięć cudownych ziaren fasoli. Jaś się zgadza, a matka, wściekła, wyrzuca fasolę przez okno i posyła syna spać bez kolacji.
Rano za oknem stoi gruba łodyga, która w nocy wyrosła aż do nieba. Jaś wspina się na górę i znajduje długą drogę do wielkiego domu. Żona olbrzyma ukrywa go w piecu, gdy wraca jej mąż, wołając: „Fi-fi-fo-fum, czuję krew Anglika!”. Po obiedzie olbrzym liczy złoto i zasypia, a Jaś ucieka z workiem monet.
Jaś wraca jeszcze dwa razy. Za drugim razem wynosi kurę, która na słowo „znieś” znosi złote jajo. Za trzecim zabiera złotą harfę, która gra sama. Harfa jednak woła „Panie! Panie!” i budzi olbrzyma, który rusza za Jasiem po łodydze.
Jaś zbiega pierwszy, woła matkę, by podała siekierę, i ścina łodygę. Olbrzym spada i ginie na miejscu, a łodyga się przewraca. Jaś z matką żyją odtąd dostatnio dzięki złotym jajom i grającej harfie. W moralizującej wersji Tabarta wróżka wyjaśnia, że olbrzym zabił kiedyś ojca Jasia i ukradł jego skarby, więc chłopiec tylko odzyskuje rodzinny majątek.
Jak działa
W ciągu jednej nocy z ziaren wyrasta łodyga sięgająca nieba. Jaś wspina się po niej do zamku olbrzyma i wynosi stamtąd worek złota, kurę znoszącą złote jajka i grającą harfę. Na koniec ścina łodygę, a ścigający go olbrzym spada.
Moce
- Łodyga do nieba: Wyrzucone ziarna w ciągu jednej nocy wyrastają w łodygę sięgającą krainy ponad chmurami.
- Droga do olbrzyma: Łodyga prowadzi do domu olbrzyma pełnego skarbów, niedostępnego dla zwykłych ludzi.
- Jednorazowe przejście: Gdy łodygę zetnie się siekierą, połączenie z niebiańską krainą znika na zawsze.
- Zamiana na szczęście: Ziarna wyglądają na bezwartościowe, ale za krowę dają rodzinie bogactwo na całe życie.
Losy
Łodyga została ścięta, a pozostałych ziaren w baśni już nie ma. Badacze Jamshid Tehrani i Sara Graça da Silva oszacowali w 2016 r. metodami statystycznymi, że typ baśni o chłopcu, który kradnie skarby olbrzyma (nr 328 w katalogu baśni ATU), może mieć ponad 5000 lat, choć jest to wniosek z modelu, nie dokument.
W kulturze
Okrzyk olbrzyma pojawia się już u Szekspira w „Królu Learze” („Fie, foh, and fum, I smell the blood of a British man”). Baśń stała się wieloma pantomimami, filmami i grami, a w Polsce była wydawana jako „Jaś i magiczna fasola”.
Ciekawostka
Najczęściej przedrukowywaną wersję baśni opublikował Joseph Jacobs w zbiorze „English Fairy Tales” (1890). Opowieść była znana w Anglii już ponad sto lat wcześniej.