
Czapka krasnoludka
polska baśń
Tak wygląda w Twoim profilu
Ten artefakt czeka gdzieś w lesie. Gdy go znajdziesz podczas grzybobrania, jego animowana ikona zapali się w Twoich Trofeach, w Gablocie artefaktów. Pospolity artefakt daje 5 pkt w lidze.
Krasnoludki przedstawia się zwykle w szpiczastych czerwonych czapeczkach, od których mają wywodzić swoją nazwę. Słowo „krasnoludki” upowszechniła Maria Konopnicka w baśni „O krasnoludkach i o sierotce Marysi”.
Pochodzenie
Małe istoty żyjące pod ziemią i w lasach znane są z wierzeń ludowych całej Europy, a w polskiej tradycji pokrewne im są skrzaty i domowe duszki. Słowo „krasnoludki”, wiązane z czerwoną (krasną) barwą ich czapeczek, upowszechniła Maria Konopnicka w baśni „O krasnoludkach i o sierotce Marysi” wydanej pod koniec 1895 roku.
Historia
W baśni Konopnickiej krasnoludki przez całą zimę śpią w podziemnych grotach, a gdy przychodzi wiosna, wychodzą na świat. Rządzi nimi król Błystek, a nadwornym kronikarzem jest uczony Koszałek-Opałek, który pisze wielką kronikę i ciągle przy tym zasypia. Krasnoludki noszą czerwone czapeczki i są tak małe, że chowają się pod liśćmi i grzybami.
Krasnoludki postanawiają po cichu pomagać dobrym ludziom. Tak trafiają do biednej sieroty Marysi, która pasie gęsi u gospodarza. Gdy dziewczynce przytrafiają się kłopoty, z pomocą przychodzi jej krasnoludek Podziomek ze swymi towarzyszami. Wspólnie przemierzają pola i lasy, przeżywając przygody z ludźmi i zwierzętami.
Ludzie rzadko widzą krasnoludki, bo umieją znikać w trawie, a ich obecność zdradzają raczej skutki niż widok: zrobiona praca, odnaleziona zguba, posprzątany kąt. W wierzeniach ludowych podobne istoty potrafiły odwdzięczyć się za dobro, lecz obrażone umiały też płatać figle.
Motyw czapki dającej moc jest jeszcze starszy niż Konopnicka. W germańskich podaniach karły posiadały czapkę lub płaszcz niewidkę, a w średniowiecznej „Pieśni o Nibelungach” Zygfryd zdobywa taki płaszcz od karła Albrycha. Polskie baśnie znają czapkę niewidkę jako czarodziejski przedmiot, który zakłada się, by stać się niewidzialnym.
Jak działa
W baśni Konopnickiej krasnoludki zimują pod ziemią, a wiosną wychodzą, by po cichu pomagać dobrym ludziom. Pomagają biednej gąsiarce Marysi odnaleźć zgubione gąski, a ludzkie oko rzadko je dostrzega.
Moce
- Niewidzialność: W wielu baśniach czapka karła lub krasnoludka pozwala stać się niewidzialnym.
- Pomoc dobrym ludziom: U Konopnickiej krasnoludki w czerwonych czapeczkach pomagają ubogim i uczciwym, takim jak sierotka Marysia.
- Znak rozpoznawczy: Czerwona, szpiczasta czapeczka jest najbardziej znanym atrybutem krasnoludka.
- Figlarna natura: Według wierzeń ludowych obrażony duszek potrafi napsocić, więc lepiej zostawić mu dobre słowo.
Losy
Czapki krasnoludków wciąż widać w całej Polsce. Od 2001 roku na ulicach Wrocławia pojawiają się figurki krasnali, dziś liczone w setkach, nawiązujące do happeningów Pomarańczowej Alternatywy.
W kulturze
Baśń Konopnickiej doczekała się wielu wydań, adaptacji filmowych, teatralnych i animowanych, a Koszałek-Opałek stał się synonimem roztargnionego uczonego.
Ciekawostka
Książka ukazała się nakładem Michała Arcta tuż przed Bożym Narodzeniem 1895 r., choć na karcie tytułowej widnieje rok 1896. To jedna z najsłynniejszych polskich baśni literackich.